ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2015

ΚΕΙΜΕΝΟ
Id exemplum sutōrem quendam incitavit, ut corvum docēret parem
salutatiōnem. Diu operam frustra impendēbat; quotiescumque avis non
respondēbat, sutor dicere solēbat «Oleum et operam perdidi».
…………………………………………………………………………………………
Quodsi forte, ut fit plerumque, cecidērunt, tum intellegitur, quam fuerint
inopes amicōrum. Hoc est quod Tarquinium dixisse ferunt exulantem: «Tum
intellexi, quos fidos amīcos habuissem, quos infīdos, cum iam neutris gratiam
referre poteram».
…………………………………………………………………………………………
Porcia, Bruti uxor, cum viri sui consilium de interficiendo Caesare
cognovisset, cultellum tonsorium quasi unguium resecandōrum causā
poposcit eōque velut forte elapso se vulnerāvit. Clamōre deinde ancillārum in
cubiculum vocātus Brutus ad eam obiurgandam vēnit, quod tonsōris
praeripuisset officium.
Α1. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας τα παραπάνω αποσπάσματα.
Μονάδες 40
Παρατηρήσεις
Β1α. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμία από τις
παρακάτω λέξεις:
parem : την αφαιρετική ενικού αριθμού στο ίδιο
γένος
diu : τον συγκριτικό βαθμό
inopes : τη γενική πληθυντικού αριθμού στο ίδιο
γένος
hoc : την ονομαστική πληθυντικού αριθμού
στο ουδέτερο γένος
quos (το 1ο στο κείμενο) : την αφαιρετική ενικού αριθμού στο
θηλυκό γένος
neutris : την ονομαστική ενικού αριθμού στο
αρσενικό γένος
cultellum : την ονομαστική πληθυντικού αριθμού
unguium : την κλητική πληθυντικού αριθμού
se : τη δοτική ενικού αριθμού στο α΄
πρόσωπο
eam : τη γενική ενικού αριθμού στο ίδιο γένος
Μονάδες 10
ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ
ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 3 ΣΕΛΙΔΕΣ
Β1β. «Id exemplum sutōrem quendam incitavit»: να μεταφέρετε τις
λέξεις της παραπάνω πρότασης στον άλλον αριθμό.
Μονάδες 5
Β2. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα ν από τους
παρακάτω ρηματικούς τύπους:
docēret : το σουπίνο στην αφαιρετική
respondēbat : τη δοτική του γερουνδίου
solēbat : τη γενική πληθυντικού αριθμού της μετοχής
ενεστώτα στο θηλυκό γένος
perdidi : το α΄ ενικό πρόσωπο της υποτακτικής ενεστώτα
στην ίδια φωνή
fit : το γερουνδιακό στην ονομαστική ενικού αριθμού
στο αρσενικό γένος
cecidērunt : τη δοτική πληθυντικού αριθμού της μετοχής
μέλλοντα στο ουδέτερο γένος
fuerint : το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της προστακτικής
μέλλοντα
dixisse : το α΄ πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής
παρατατικού στην άλλη φωνή
ferunt : το γ΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής ενεστώτα
στην ίδια φωνή
referre : το β΄ ενικό πρόσωπο της προστακτικής
ενεστώτα στην άλλη φωνή
interficiendo
cognovisset
elapso
:
:
:
το β΄ ενικό πρόσωπο της προστακτικής
ενεστώτα στην άλλη φωνή
το β΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής
μέλλοντα στην ίδια φωνή
το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής
παρατατικού
resecandōrum
obiurgandam
:
:
το γ΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής
συντελεσμένου μέλλοντα στην άλλη φωνή
το απαρέμφατο του παρακειμένου στην άλλη
φωνή
Μονάδες 15
Γ1α. «vocātus»: να αναλύσετε τη μετοχή σε δευτερεύουσα χρονική
πρόταση, εισαγόμενη με τον χρονικό σύνδεσμο postquam (μονάδα
1) και να αιτιολογήσετε την εκφορά της (μονάδες 2).
Μονάδες 3
Γ1β. «Tum intellexi, quos fidos amīcos habuissem»: να μετατρέψετε τον
πλάγιο λόγο σε ευθύ.
Μονάδες 3
ΑΡΧΗ 3ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ
ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 3 ΣΕΛΙΔΕΣ
Γ1γ. «Porcia, Bruti uxor, cultellum tonsorium poposcit»: να μετατρέψετε
τον ευθύ λόγο σε πλάγιο, με εξάρτηση από το «Homines dicunt».
Μονάδες 3
Γ1δ. «quod Tarquinium dixisse ferunt exulantem»: να αναδιατυπώσετε
την πρόταση αντικαθιστώντας το ρήμα ferunt με το ρήμα fertur. Να
επιφέρετε τις απαραίτητες αλλαγές (μονάδες 4) και να τις
αιτιολογήσετε (μονάδες 2).
Μονάδες 6
Γ2α. «Id exemplum sutōrem quendam incitavit, ut corvum docēret
parem salutatiōnem»: να αναδιατυπώσετε την περίοδο
αντικαθιστώντας το ρήμα της κύριας πρότασης incitavit με το ρήμα
incitat. Να προβείτε στην απαραίτητη αλλαγή (μονάδα 1) και να την
αιτιολογήσετε (μονάδες 2).
Μονάδες 3
Γ2β. «Quodsi forte cecidērunt, tum intellegitur»: να μετατρέψετε τον
υποθετικό λόγο έτσι ώστε να εκφράζε ται αντίθεση προς την
πραγματικότητα α) στο παρόν (μονάδες 2) και β) στο παρελθόν
(μονάδες 2).
Μονάδες 4
Γ2γ. «Brutus ad eam obiurgandam vēnit»: να αποδώσετε με τέσσερις
τρόπους τον υπογραμμισμένο προσδιορισμό του σκοπού (να μην
αποδοθεί με τελική μετοχή).
Μονάδες 8

AΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α
Αυτό το παράδειγμα παρακίνησε κάποιον παπουτσή να μάθει τον ίδιο χαιρετισμό σε ένα κοράκι. Για πολύ καιρό κοπίαζε μάταια ∙ κάθε φορά που το πουλί δεν απαντούσε, ο παπουτσής συνήθιζε να λέει «Έχασα το λάδι και τον κόπο (μου)»
Άν όμως κατά τύχη πέσουν (από την εξουσία)όπως συμβαίνει συνήθως, τότε γίνεται αντιληπτό πόσο τους έλλειπαν οι  φίλοι..Αυτό είναι που λένε ότι είπε ο Ταρκύνιος όταν ήταν εξόριστος: «τότε κατάλαβα ποιους είχα πιστούς φίλους και ποιους άπιστους, όταν πια δεν μπορούσα να ανταποδώσω χάρη ούτε στον ένα ούτε στον άλλο».
Η Πορκία η γυναίκα του Βρούτου, όταν έμαθε το σχέδιο του άντρα της για τη δολοφονία του Καίσαρα, ζήτησε ένα μαχαιράκι μανικιουρίστα  δήθεν για να κόψει τα νύχια (της) και με αυτό πλήγωσε τον εαυτό της (αυτοτραυματίστηκε) καθώς της γλίστρησε δήθεν τυχαία. Έπειτα ο Βρούτος, αφού κλήθηκε στην κρεβατοκάμαρα από τις κραυγές των υπηρετριών, ήλθε για να τις μαλώσει ,επειδή τάχα είχε κλέψει την τέχνη του μανικιουρίστα.
Β1α
. parem : pari
diu : diutius
inopes : inopum
hoc : haec
quos : quo
neutris : neuter
cultellum : cultelli
unguium : ungues
se : : mihi
eam : : eius
Β1β.
«Id exemplum sutōrem quendam incitavit» Ea exempla sutores quosdam incitaverunt / incitavere.
Β2
docēret : doctu
respondēbat : respondendo
solēbat : solentium
perdidi : perdam
fit : faciendus
cecidērunt : casuris
fuerint : sunto
dixisse : diceremur
ferunt : fert
referre : referre
interficiendo : interfice
cognovisset : cognoscetis
elapso : elaberentur
resecandorum : resecuerit
obiurgandam : obiurgavisse
Γ1α
«postquam Brutus vocatus est » Εκφέρεται με Οριστική, διότι η πράξη μας ενδιαφέρει μόνο από χρονική άποψη. Συγκεκριμένα χρόνου Παρακειμένου «vocatus est», όπως συντάσσεται πάντα ο χρονικός σύνδεσμος postquam, για να δηλώσει το προτερόχρονο στο παρελθόν μετά από ρήμα εξάρτησης ιστορικού χρόνου.
1β. «Quos fidos amicos habui?»:
Γ1γ. «Homines dicunt Porciam, Bruti uxorem, cultellum tonsorium poposcisse».
Γ1δ. «quod Tarquinius dixisse fertur exulans»
Αντικαθιστώντας το ρ. «ferunt» με το ρ. «fertur» μετατρέπεται η σύνταξη του ειδικού απαρεμφάτου από ετεροπροσωπία σε ταυτοπροσωπία. Ειδικότερα, επειδή το ειδικό απαρέμφατο «dixisse» εξαρτάται από το ρ. «fertur» που είναι προσωπικό, παθητικό με λεκτική σημασία, το Υποκείμενό του συμφωνεί με το Υποκείμενο του ρήματος «fertur» σε ονομαστική δηλαδή «Tarquinius».(Έχουμε άρση του Λατινισμού του ειδικού απαρεμφάτου, γιατί η εξάρτηση fertur είναι προσωπικό λεκτικό ρήμα παθητικής φωνής. Άρα, το υποκείμενο του ρήματος και του απαρεμφάτου ταυτίζονται κι έτσι τίθεται σε ονομαστική. Επίσης, η μετοχή exulans τίθεται σε ονομαστική, γιατί συμφωνεί με το υποκείμενο ρήματος και απαρεμφάτου, άρα είναι συνημμένη στο Υποκείμενο του απαρεμφάτου «Tarquinius».)
Γ2α.
«Id exemplum sutōrem quendam incitat, ut corvum doceat parem salutatiοnem». Αιτιολόγηση: Στην περίπτωση αυτή η δευτερεύουσα ουσιαστική βουλητική πρόταση εκφέρεται με Υποτακτική Ενεστώτα μετά από ρήμα εξάρτησης αρκτικού χρόνου (incitat). Ισχύει η ιδιομορφία στην ακολουθία χρόνων, δηλαδή η βούληση είναι ιδωμένη τη στιγμή που εμφανίζεται στο μυαλό του ομιλητή (συγχρονισμός κύριας και δευτερεύουσας πρότασης) και όχι τη στιγμή της πιθανής πραγματοποίησής της.
Γ2β
Υπόθεση αντίθετη προς την πραγματικότητα για το παρόν: Quodsi forte caderent (υποτακτική παρατατικού), tum intellegeretur (υποτακτική παρατατικού).
Υπόθεση αντίθετη προς την πραγματικότητα για το παρελθόν: Quodsi forte cecidissent (υποτακτική υπερσυντελίκου), tum intellectum esset (υποτακτική υπερσυντελίκου).
Γ2γ. «Brutus ad eam obiurgandam venit»:
1) Δευτερεύουσα επιρρηματική τελική πρόταση: ut eam obiurgaret
2) Δευτερεύουσα επιρρηματική αναφορική – τελική πρόταση: qui eam obiurgaret
3) Σουπίνο σε αιτιατική: eam obiurgatum
4) Γενική γερουνδίου + causa / gratia: eam obiurgandi causa / gratia Υποχρεωτική Γερουνδιακή έλξη: eius obiurgandae causa / gratia.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>