ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 2015

Διδαγμένο κείμενο

Πλάτωνος Πρωταγόρας (322a-d)

Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἄνθρωπος θείας μετέσχε μοίρας, πρῶτον μὲν
διὰ τὴν τοῦ θεοῦ συγγένειαν ζῴων μόνον θεοὺς ἐνόμισεν, καὶ
ἐπεχείρει βωμούς τε ἱδρύεσθαι καὶ ἀγάλματα θεῶν· ἔπειτα
φωνὴν καὶ ὀνόματα ταχὺ διηρθρώσατο τῇ τέχνῃ, καὶ
οἰκήσεις καὶ ἐσθῆτας καὶ ὑποδέσεις καὶ στρωμνὰς καὶ τὰς ἐκ
γῆς τροφὰς ηὕρετο. Οὕτω δὴ παρεσκευασμένοι κατ’ ἀρχὰς
ἄνθρωποι ᾤκουν σποράδην, πόλεις δὲ οὐκ ἦσαν· ἀπώλλυντο
οὖν ὑπὸ τῶν θηρίων διὰ τὸ πανταχῇ αὐτῶν ἀσθενέστεροι
εἶναι, καὶ ἡ δημιουργικὴ τέχνη αὐτοῖς πρὸς μὲν τροφὴν
ἱκανὴ βοηθὸς ἦν, πρὸς δὲ τὸν τῶν θηρίων πόλεμον ἐνδεής
—πολιτικὴν γὰρ τέχνην οὔπω εἶχον, ἧς μέρος πολεμική—
ἐζήτουν δὴ ἁθροίζεσθαι καὶ σῴζεσθαι κτίζοντες πόλεις· ὅτ’
οὖν ἁθροισθεῖεν, ἠδίκουν ἀλλήλους ἅτε οὐκ ἔχοντες τὴν
πολιτικὴν τέχνην, ὥστε πάλιν σκεδαννύμενοι διεφθείροντο.
Ζεὺς οὖν δείσας περὶ τῷ γένει ἡμῶν μὴ ἀπόλοιτο πᾶν, Ἑρμῆν
πέμπει ἄγοντα εἰς ἀνθρώπους αἰδῶ τε καὶ δίκην, ἵν’ εἶεν
πόλεων κόσμοι τε καὶ δεσμοὶ φιλίας συναγωγοί. Ἐρωτᾷ οὖν
Ἑρμῆς Δία τίνα οὖν τρόπον δοίη δίκην καὶ αἰδῶ ἀνθρώποις·
«Πότερον ὡς αἱ τέχναι νενέμηνται, οὕτω καὶ ταύτας νείμω;
Νενέμηνται δὲ ὧδε· εἷς ἔχων ἰατρικὴν πολλοῖς ἱκανὸς
ἰδιώταις, καὶ οἱ ἄλλοι δημιουργοί· καὶ δίκην δὴ καὶ αἰδῶ
οὕτω θῶ ἐν τοῖς ἀνθρώποις, ἢ ἐπὶ πάντας νείμω»; «Ἐπὶ
πάντας», ἔφη ὁ Ζεύς, «καὶ πάντες μετεχόντων· οὐ γὰρ ἂν
γένοιντο πόλεις, εἰ ὀλίγοι αὐτῶν μετέχοιεν ὥσπερ ἄλλων
τεχνῶν· καὶ νόμον γε θὲς παρ’ ἐμοῦ τὸν μὴ δυνάμενον αἰδοῦς
καὶ δίκης μετέχειν κτείνειν ὡς νόσον πόλεως».
ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ
ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ
Α1. Από το παραπάνω κείμενο να γράψετε στο τετράδιό σας τη
μετάφραση του αποσπάσματος: «Οὕτω δὴ παρεσκευασμένοι. . .
φιλίας συναγωγοί».
Μονάδες 10
Β1.«Ὁ ἄνθρωπος θείας μετέσχε μοίρας»: Να ερμηνεύσετε τη
φράση.
Μονάδες 10
Β2. «Οὕτω δὴ παρεσκευασμένοι . . . μετεχόντων»: Από ποιες φάσεις
διέρχεται η προσπάθεια των ανθρώπων να δημιουργήσουν
πολιτικά οργανωμένες κοινωνίες, σύμφωνα με το απόσπασμα;
Μονάδες 10
Β3. Με βάση το απόσπασμα «οὐ γὰρ ἂν γένοιντο . . . ὡς νόσον
πόλεως» του πρωτότυπου κειμένου και το μεταφρασμένο
απόσπασμα που ακολουθεί, να δικαιολογήσετε την επιβολή της
θανατικής ποινής σε όσους δεν μετέχουν στην πολιτική αρετή ,
παρόλο που ο Δίας την είχε δωρίσει σε όλους.
Πλάτωνος Πρωταγόρας (326e)
Ότι το πράγμα αυτό1
το θεωρούν διδακτό και στο ιδιωτικό και
στο δημόσιο επίπεδο, το αποδείξαμε ήδη. Ενώ όμως είναι το
πράγμα αυτό διδακτό, αφού είναι κάτι που μπορεί να φροντίσε ι
και να καλλιεργήσει κανείς, αυτοί διδάσκουν στους γιους τους
τα άλλα, των οποίων η άγνοια δεν πρόκειται να επιφέρει ως
ποινή τον θάνατο, αυτό όμως, την αρετή, που εάν τα αγόρια δεν
τη μάθουν και δεν τη φροντίσουν, μπορεί να υποστούν ως ποινή
και τον θάνατο και την εξορία και τη δήμευση της περιουσίας
εκτός από τη θανάτωση και, με μια λέξη, τη συνολική
καταστροφή του οἴκου τους, αυτή δεν τη διδάσκουν και δεν τη
φροντίζουν με κάθε δυνατή επιμέλεια!

1. την αρετή
Μονάδες 10
Β4. Να γράψετε στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που
αντιστοιχεί σε καθεμιά από τις παρακάτω θέσεις, τη λέξη
Σωστό, αν είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν είναι λανθασμένη:

α.Η δίκη και καταδίκη του Σωκράτη ήταν πολιτική δίωξη.
β. Ο Πλάτων με τα ταξίδια του στη Σικελία κατάφερε να
εφαρμόσει το πολιτικό του όραμα.
γ. Ο Πλάτων ανέλαβε πολιτικά αξιώματα στην Αθήνα.
δ. Οι λογοτεχνικές ικανότητες του Πλάτωνα αποτυπώνονται
στον «Πρωταγόρα».
ε. Στον διάλογο «Πρωταγόρας» ο Σωκράτης και ο Πρωταγόρας
συμφώνησαν ότι η αρετή είναι διδακτή.
Μονάδες 10

Β5. Να βρείτε στο παραπάνω διδαγμένο κείμενο μία ετυμολογικά
συγγενή λέξη, απλή ή σύνθετη, για καθεμιά από τις παρακάτω
λέξεις της αρχαίας ελληνικής:
λοχαγός, ἀγαλλίασις, θρέψις, βαθμίς, ἄφιξις, ὀχυρός, διάδημα,
νεογνός, ὀλέθριος, δεισιδαίμων.
Μονάδες 10

Γ. Αδίδακτο κείμενο
Θουκυδίδου Ἱστορίαι Α. 15. 1-2 (εκδ. Teubner)
Τά μὲν οὖν ναυτικὰ τῶν Ἑλλήνων τοιαῦτα ἦν, τά τε
παλαιὰ καὶ τὰ ὕστερον γενόμενα. ἰσχὺν δὲ περιεποιήσαντο
ὅμως οὐκ ἐλαχίστην οἱ προσσχόντες αὐτοῖς χρημάτων τε
προσόδῳ καὶ ἄλλων ἀρχῇ· ἐπιπλέοντες γὰρ τὰς νήσους
κατεστρέφοντο, καὶ μάλιστα ὅσοι μὴ διαρκῆ εἶχον χώραν.
κατὰ γῆν δὲ πόλεμος, ὅθεν τισὶ καὶ δύναμις παρεγένετο,
οὐδεὶς ξυνέστη· πάντες δὲ ἦσαν, ὅσοι καὶ ἐγένοντο, πρὸς
ὁμόρους τοὺς σφετέρους ἑκάστοις, καὶ ἐκδήμους στρατείας
πολὺ ἀπὸ τῆς ἑαυτῶν ἐπ’ ἄλλων καταστροφῇ οὐκ ἐξῇσαν οἱ
Ἕλληνες. οὐ γὰρ ξυνειστήκεσαν πρὸς τὰς μεγίστας πόλεις
ὑπήκοοι, οὐδ’ αὖ αὐτοὶ ἀπὸ τῆς ἴσης κοινὰς στρατείας
ἐποιοῦντο […].
ἐξῇσαν στρατείας= έκαναν εκστρατεί ες
Γ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του κειμένου.
Μονάδες 20
Γ2. Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους για καθεμιά από τις
παρακάτω λέξεις του κειμένου:

ἦν : το τρίτο ενικό πρόσωπο οριστικής
μέλλοντα
ἐλαχίστην : τη δοτική πληθυντικού του συγκριτικού
βαθμού στο ίδιο γένος
προσσχόντες : το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο
υποτακτικής του ίδιου χρόνου στην ίδια
φωνή
ἐπιπλέοντες : το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο
προστακτικής του ίδιου χρόνου στην
ίδια φωνή
κατεστρέφοντο : το τρίτο ενικό πρόσωπο προστακτικής
παρακειμένου στην ίδια φωνή
μάλιστα : τον θετικό βαθμό
διαρκῆ : την κλητική ενικού του αρσενικού
γένους
ἐκδήμους : τη δοτική πληθυντικού του θηλυκού
γένους
οὐδείς : τη γενική ενικού του θηλυκού γένους
ἐξῇσαν : το απαρέμφατο του αορίστου β΄.
Μονάδες 10
Γ3.α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω
τύπων: τὰ ναυτικά, αὐτοῖς, ἄλλων (το πρώτο στο κείμενο),
ἐπὶ καταστροφῇ, ὑπήκοοι.
μονάδες 5
Γ3.β. «ἰσχὺν δὲ περιεποιήσαντο ὅμως οὐκ ἐλαχίστην οἱ
προσσχόντες αὐτοῖς»: Να μεταφέρετε την παραπάνω πρόταση
στον πλάγιο λόγο με όλους τους δυνατούς τρόπους, με
εξάρτηση από τη φράση: «Ἅπαντες γιγνώσκουσι».
μονάδες 5
Μονάδες 10

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α1.

οὕτω δή παρασκευασάμενοι ἂνθρωποι       Έτσι λοιπόν εφοδιασμένοι οι άνθρωποι

 κατ’ ἀρχάς ᾤκουν                                 αρχικά κατοικούσαν

σποράδην,                                             διασκορπισμένοι

πόλεις δε οὐκ ἦσαν                                     και πόλεις δεν υπήρχαν ∙

ἀπώλλυντο οὖν ὑπό τῶν θηρίων           αφανίζονταν λοιπόν από τα θηρία

διά το εἶναι πανταχῇ                                 επειδή από κάθε άποψη

ἀσθενέστεροι αὑτῶν                                 ήταν πιο αδύναμοι από αυτά,

ἦν ἱκανή μέν βοηθός αὐτοῖς         και οι τεχνικές γνώσεις τους βοηθούσαν

                                                                                βέβαια ικανοποιητικά

προς τροφήν                                                            για την ανεύρεση τροφής

(ἦν) δε ἐνδεής                                               ήταν όμως ανεπαρκείς

προς τον πόλεμον τῶν θηρίων                  για το   πόλεμο και τα θηρία

-οὔπω γάρ εἶχον πολιτικήν τέχνην,        γιατί δεν είχαν ακόμη την τέχνη

για την οργάνωση μιας πολιτείας,

ἥς μέρος (ἐστί)πολεμική-              της οποίας μέρος είναι η πολεμική τέχνη

ἐζήτουν δή ἁθροίζεσθαι               επιδίωκαν  λοιπόν να συγκεντρώνονται

και σῴζεσθαι                                   και να εξασφαλίζουν τη σωτηρία τους

κτίζοντες πόλεις∙                           χτίζοντας πόλεις∙


ὅτ’ οὖν ἀθροισθεῖεν,                    κάθε φορά λοιπόν που συγκεντρώνονταν

ἠδίκουν ἀλλήλους                          αδικούσαν ο ένας τον άλλον

ἂτε οὐκ ἒχοντες                              επειδή δεν είχαν

την πολιτικήν τέχνην                    την πολιτική τέχνη

ὥστε πάλι σκεδανύμενοι              με αποτέλεσμα διασκορπισμένοι πάλι να

διεφθείροντο.                                  καταστρέφονται.

Ζεύς οὖν δείσας                              O Δίας λοιπόν επειδή φοβήθηκε

περί τῷ γένει ἡμῶν                                    για το γένος μας

μη ἀπόλοιτο πᾶν,                           μήπως χαθεί εντελώς

πέμπει Ἐρμῆν                                  στέλνει τον Ερμή

ἀγοντα εἰς ἀνθρώπους                 να φέρει στους ανθρώπους

αἰδῶ τέ και δίκην                                       το σεβασμό των άγραφων νόμων   

                                                                               (  σωφροσύνη)              

                                                                                 και τη δικαιοσύνη

ἳνα εἶεν κόσμιοι    τε πόλεων                                  για να επικρατήσει η τάξη                                                                                                                                                   των πόλεων

καὶ δεσμοί συναγωγοί φιλίας                             συνδετικές σχέσεις φιλίας

Β1.«Ὁ ἄνθρωπος θείας μετέσχε μοίρας»: Να ερμηνεύσετε τη φράση.

Η κατοχή της φωτιάς κάνει τον άνθρωπο συγγενή του θείου καθώς για τους Αρχαίους Έλληνες η φωτιά είναι δυναμογόνο φυσικό στοιχείο (ἀείζων πῦρ- Ηράκλειτος).Η προέλευση του πολιτισμού είναι θεϊκή, ο Ήφαιστος και η Αθηνά αποτέλεσαν τη βάση για να φτιάξει ο άνθρωπος τον πολιτισμό του, να τροποποιήσει το φυσικό περιβάλλον στις δικές του ανάγκες και να εξελιχθεί. Ο άνθρωπος μετέτρεψε την όψη της φύσης σαν «δημιουργός θεός».Η φωτιά για τους αρχαίους είχε μια μεταμορφωτική δύναμη, ήταν ένα από τα μυστικά της γης και προνόμιο μόνο των θεών. Η φωτιά αποτελεί θεϊκό μερίδιο γιατί το κατείχαν ως τότε οι θεοί,και ι=οι άνθρωποι το απέκτησαν με θεϊκή παρέμβαση του Προμηθέα,επιτρέπει στον άνθρωπο να αναπτύξει πολιτισμό και να αναγνωρίσει την ύπαρξη των θεών.Η πρώτη ‘αμεση συνέπεια της παράδοσης της φωτιάς είναι η εμφάνιση της θρησκείας.Με την έντεχνη σοφία και τη φωτιά οι άνθρωποι απέκτησαν κάτι από τις ιδιότητες τω θεών,μερτικό από το θεϊκό κλήρο. Δημιουργήθηκε έτσι ένα είδος εκλεκτικής συγγένειας ανάμεσα στις δυο πλευρές.

Β2.Οὕτω δὴ παρεσκευασμένοι . . . μετεχόντων»: Από ποιες φάσεις διέρχεται η προσπάθεια των ανθρώπων να δημιουργήσουν πολιτικά οργανωμένες κοινωνίες, σύμφωνα με το απόσπασμα;

Παρά τα εντυπωσιακά επιτεύγματα  -προσφορά του Προμηθέα-οι άνθρωποι ζούσαν διασκορπισμένοι -ο Όμηρος αναφέρει τη σποραδική κατοίκηση των Κυκλώπων-επομένως  ήταν αδύνατον να δημιουργήσουν πόλεις που απαιτούν συγκέντρωση ατόμων σε ένα μέρος. Αυτή η αδυναμία τον άφηνε εκτεθειμένο στα άγρια θηρία.Με τον όρο θηρία ο σοφιστής εννοεί κάθε είδους δυσκολία και δυσμένεια.Η πηγή κακοδαιμονίας των ανθρώπων ήταν η απουσία πολιτικής αρετής Η δημιουργική τέχνη είναι οι τεχνικές γνώσεις οι οποίες ήταν επαρκείς για να καλύψουν τις βιοτικές ανάγκες των ανθρώπων δεν ήταν όμως αρκετή για την αντιμετώπιση των θηρίων. Για αυτήν απαραίτητα προϋπόθεση ήταν η ύπαρξη πολιτικής τέχνης μέρος της οποίας ήταν η πολεμική αφού αυτή αναπτύσσεται μόνο σε οργανωμένες κοινωνίες.Η έντεχνος σοφία δεν είναι αρκετή για την εξασφάλιση της σωτηρίας του ανθρώπινου γένους ,από μόνη της δεν εξασφαλίζει την αρμονική κοινωνική συνοχή. Είναι δώρον άδωρον χωρίς την πολιτική τέχνη.

Ζες ον δείσας….ρμν: Δεύτερη παρέμβαση για τη σωτηρία του ανθρώπινου γένους από τον επικρεμάμενο αφανισμό. Ο αγγελιαφόρος των θεών στέλνει στους ανθρώπους δυο σπουδαία μέσα προστασίας την αἰδῶ και τη δίκη με σκοπό να αποσοβηθεί ο πόλεμος αλληλοεξόντωσης.Αἰδώς  και η Δίκη ήταν θεότητες για τους αρχαίους έλληνες .Η Αἰδώς ήταν παραμάνα της θεάς Αθηνάς προσωποποίηση της συστολής και της ντροπής. Η Δίκη ήταν κόρη του Δία και επαγρυπνούσε για την τήρηση των αιώνιων ηθικών νόμων.Στο μύθο παρουσιάζονται ως ηθικές δυνάμεις που προσφέρονται στους ανθρώπους.

Η Αδώς και η Δίκη θα έθεταν τέρμα στην αδικία και θα εξασφάλιζαν την αρμονική συμβίωση των ανθρώπων. Η αρμονία θα γινόταν με τον ενσυνείδητο σεβασμό στους άγραφους νόμους και την υπακοή στους γραπτούς. Η ύπαρξη ηθικών νόμων και ο σεβασμός τους είναι ανεξάρτητος με τον φόβο της ποινής. Είναι αποτέλεσμα ανώτερης ηθικής παρόρμησης και καταδεικνύει τη δυνάμει ανωτερότητα της ανθρώπινης φύσης. Έτσι ο σεβασμός και η ντροπή ως αποτέλεσμα αυτού, εξασφαλίζει την ύπαρξη των ηθών και εθίμων, των κοινωνικών θεσμών των ηθικών κανόνων και αρχών. Η Αιδώς και η Δίκη εξασφαλίζουν την κοινωνική αρμονία και την σφυρηλάτηση των κοινωνικών θεσμών. Τα δυο αυτά συναισθήματα υπαγορεύουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, το σεβασμό και την ηθικότητα καθώς και την καταπολέμηση της ιδιοτελούς συμπεριφοράς. Κάνουν τους ανθρώπους ψυχικά δεμένους «δεσμοί φιλίας συναγωγοί» ώστε να καταπολεμάται ή να προλαμβάνεται η παρανομία με αποτέλεσμα την ειρηνική συνύπαρξη,(κόσμοι πόλεων) την κοινωνική ενότητα, την ειρήνη, την ευταξία .Αποτελούν τη λυδία λίθο του ομαλού πολιτικού βίου, του δημοκρατικού πολιτεύματος, του πολιτισμού γενικότερα. Το άτομο βγαίνει από τα στενά πλαίσια της ατομικότητας του και μαθαίνει να λειτουργεί ομαδικά.

πί πάντας: τα δώρα δεν περιορίζονται σε ορισμένους και εκλεκτούς αλλά σε όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους.Κάθε πόλη που στερεί τη δυνατότητα από τους πολίτες να συμμετέχουν στα όπου λαμβάνονται οι πολιτικές αποφάσεις,είναι μια πόλη παρεκβατική και έχει παρεκτραπεί από την αποστολή της που είναι η πολιτική ισότητα και δικαιοσύνη .Ο Πρωταγόρας ουσιαστικά θεμελιώνει από θεωρητική άποψη την αθηναϊκή δημοκρατία

Β3. . Με βάση το απόσπασμα «οὐ γὰρ ἂν γένοιντο . . . ὡς νόσον πόλεως» του πρωτότυπου κειμένου και το μεταφρασμένο απόσπασμα που ακολουθεί, να δικαιολογήσετε την επιβολή της θανατικής ποινής σε όσους δεν μετέχουν στην πολιτική αρετή , παρόλο που ο Δίας την είχε δωρίσει σε όλους.

Ο Πρωταγόρας ξεκινά την απόδειξη του διατυπώνοντας μια βέβαιη προϋπόθεση, ότι είναι αναγκαία η καθολικότητα της πολιτικής αρετής για να υπάρχει πόλη. Η δικαιοσύνη, η σωφροσύνη και η οσιότητα συναποτελούν κατά τον Πρωταγόρα την αρετή. Υπάρχουν κάποιοι ωστόσο που δεν έχουν μερίδιο στην αρετή, τους οποίους είμαστε υποχρεωμένοι με τη διδασκαλία και την τιμωρία να τους οδηγούμε στην αρετή, βελτιώνοντας τους. Αν, ωστόσο, δεν προσαρμόζονται, πρέπει να εκδιώκονται από την πόλη ή να θανατώνονται. Ο θάνατος ήταν βέβαια και τότε η εσχάτη των ποινών, όμως και η εξορία για τον αρχαίο Έλληνα πολίτη είναι και αυτή, πέρα από την ατίμωση, μια μορφή θανάτου, αφού η ζωή του πολίτη μπορεί να νοηθεί μόνο στο πλαίσιο της πόλης. Αλλά και η δήμευση της περιουσίας ή η κατεδάφιση του σπιτιού, που θα ανάγκαζαν τον πολίτη να περιφέρεται ανέστιος και πένης, ήταν όχι μόνο οδυνηρές οικονομικά, άλλα και κατεξοχήν ατιμωτικές.Η απόδειξη της θέσης ότι οι άριστοι άνδρες μπορούν να διδάξουν στα παιδιά τους την πολιτική αρετή γίνεται με τη χρήση μιας ρητορικής ερώτησης και επτά διαδοχικών προτάσεων, οι οποίες διατυπώνονται μόνο ρητορικά ως υποθέσεις και δημιουργούν την εντύπωση ανανταπόδοτου, ενώ νοούνται ως προτάσεις αποφαντικές, ως δεδομένες θέσεις. Σκοπός βέβαια είναι να γίνει πιο εντυπωσιακός. Υπάρχει βέβαια και η άποψη ότι ο Πλάτωνας θέλει να παρουσιάσει έναν Πρωταγόρα που βρίσκεται σε αμηχανία και δυσκολεύεται να διατυπώσει την απόδειξή του, γι’ αυτό φλυαρεί και έχει ανακόλουθα και επαναλήψεις.Το συμπέρασμα, λοιπόν, των συλλογισμών του είναι ότι, αφού υπάρχει κίνδυνος οι γιοί των άριστων ανδρών να τιμωρηθούν με βαρύτατες ποινές, αν δε μετέχουν στην αρετή, είναι αδιανόητο να μην τους τη διδάσκουν οι πατέρες τους.Ο Πρωταγόρας, όπως παρουσιάζεται σ’ αυτό το τμήμα του κειμένου, φέρνει επιχειρήματα που δεν απορρέουν από τη λογική αναγκαιότητα και δεν είναι απόλυτα πειστικά, ενώ ο λόγος του παρεκκλίνει από το στοχαστικό ύφος και έχει ρητορικά στοιχεία εντυπωσιασμού. Αλλοιώνει τη θέση του Σωκράτη, για να αποδείξει αυτό που θέλει ο ίδιος και όχι αυτό που πρέπει. Προχωρεί στην αποδεικτική διαδικασία με δεοντολογικές διατυπώσεις, οι οποίες δεν είναι πειστικές, ούτε έχουν αποδεικτική ισχύ. Δεν αποδεικνύει την αντίθετη δική του θέση, αλλά τη θεωρεί δεδομένη και την αιτιολογεί, μάλιστα με τρόπο όχι απόλυτα πειστικό. Τη διδασκαλία της πολιτικής αρετής των άξιων πολιτικών προς τα παιδιά τους τη θεωρεί κατά κάποιο τρόπο γεγονός συναγόμενο από τις επικρεμάμενες αυστηρές ποινές που έχει θεσπίσει η πολιτεία σε όσους παραμελούν την αρετή.Τα διδάγματα και ο τρόπος ζωής και αποδοχής της θανατικής ποινής εκ μέρους του Σωκράτη αποδεικνύουν ότι ο φιλόσοφος αποδέχεται την ποινή και ταυτίζεται με το κύρος των νόμων, ενώ οι απόψεις του Πρωταγόρα είναι σχετικές με τη σκοπιμότητα της τιμωρίας και σχετίζονται με την πολιτική αρετή. Έτσι ενώ η πολιτική αρετή έχει δοθεί από το Δία ως δώρο για τους ανθρώπους η αναγκαιότητα της καλλιέργειας της είναι αυτό που καθιστά τον άνθρωπο πολιτικά ενάρετο ή μη.Μόνο με τη διαδικασία η εν γένει αρετή γίνεται εν ενεργεία.Σε μια κοινωνία όπως αθηναϊκή η ηθικοπολιτική διάπλαση των πολιτών διαρκεί μια ολόκληρη ζωή.

Β4. 

  • α σωστό
  • β λάθος
  • γ λάθος
  • δ σωστό
  • ε λάθος
Β5. 
λοχαγός: συναγωγοί
ἀγαλλίασις: ἀγάλματα
θρέψις: τροφάς
βαθμίς: βωμούς
ἄφιξις   :ἱκανή
ὀχυρός, εἶχον
διάδημα,ὑποδέσεις
νεογνός γένοιντο
ὀλέθριος, απόλοιτο
δεισιδαίμων δείσας
Γ.1 Τέτοιες λοιπόν περίπου ήταν η ναυτικές δυνάμεις των Ελλήνων και αυτές που έγιναν κατά το παρελθόν και οι μετέπειτα.Αυτοί όμως που ασχολήθηκαν με αυτά απέκτησαν πολύ μεγάλη δύναμη λόγω και της αύξησης των εσόδων   και  της κυριαρχίας  τους πάνω σε άλλους· Γιατί όσοι δεν είχαν αρκετή γη κάνοντας επιδρομή στα νησιά,τα υπέτασσαν .Κανένας πόλεμος όμως στη στεριά, από τον οποίο να προστέθηκε δύναμη σε κάποιους, δεν έγινε· όλοι όσοι έγιναν ήταν πόλεμοι μεταξύ των  γειτονικών  λαών ενώ εκστρατείες   μακρινές και σε ξένες χώρες για να λεηλατήσουν άλλους δεν έκαναν οι Έλληνες. Γιατί ούτε συντασσόταν ως υπήκοοι με τις πολύ μεγάλες πόλεις, ούτε πάλι αυτοί έκαναν κοινές εκστρατείες ως ισότιμα μέλη.
Γ2.
  •  ἔσται
  • ἐλάττοσι
  • πρόσσχωμεν
  • ἐπιπλεῖτε
  • κατεστράφθω
  •  μάλα
  • διαρκές
  • ἐκδήμοις
  • οὐδεμιᾶς
  • ἐξελθεῖν

Γ3α.

τά ναυτικά: υποκείμενο στο ρήμα «ἦν» (αττική σύνταξη)

αὐτοῖς: αντικείμενο στη μετοχή «προσσχόντες»

ἄλλων: ονοματικός ετερόπτωτος προσδιορισμός, γενική αντικειμενική στο «ἀρχῇ»

ἐπί καταστροφῇ: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός του σκοπού στο «οὐκ ἐξῇσαν»

ὑπήκοοι: επιρρηματικό κατηγορούμενο του τρόπου που αναφέρεται στο εννοούμενο «Ἕλληνες» και εξαρτάται από το «οὐ ξυνειστήκεσαν»

Γ3β.

1. Ειδική πρόταση: Ἅπαντες γιγνώσκουσι ὅτι ἰσχύν δέ περιεποιήσαντο ὅμως οὐκ ἐλαχίστην οἱ προσσχόντες αὐτοῖς. 2. Κατηγορηματική μετοχή: Ἅπαντες γιγνώσκουσι ἰσχύν δέ περιποιησαμένους ὅμως οὐκ ἐλαχίστην τούς προσσχόντας αὐτοῖς. 3. Ειδικό απαρέμφατο (σπανιότερα): Ἅπαντες γιγνώσκουσι ἰσχύν δέ περιποιήσασθαι ὅμως οὐκ ἐλαχίστην τούς προσσχόντας αὐτοῖς.

 

Σχολιασμός: Το διδαγμένο κείμενο δεν παρουσιάζει ιδιαίτερες δυσκολίες αλλά,απευθύνεται σε πολύ διαβασμένους μαθητές που γνωρίζουν ενδελεχώς όλο το φάσμα της Πρωταγορικής φιλοσοφίας..Οι ερμηνευτικές ερωτήσεις ήθελαν αρκετό χρόνο για να απαντηθούν επαρκώς και ήταν πολύ μεγαλύτερες ποσοτικά για  ανάλυση έτσι ώστε  σε συνδυασμό με το αυξημένης δυσκολίας αδίδακτο κείμενο να δημιουργούν  ένα σύνολο απαιτητικών θεμάτων.Το αδίδακτο είχε δυσκολίες στην ανάδειξη της μετάφρασης καθώς απαιτούσε πολύ καλή γνώση λεξιλογίου  γεγονός που μας υπενθυμίζει το απύθμενο βάθος των κλασικών γραμμάτων!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>