ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ 2015

AΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ 2015

Μαΐου 22, 2015 από kelly jannini | Επεξεργασία

Διονύσιος Σολωμός
Ο ΚΡΗΤΙΚΟΣ
3 [20.]
Ἀκόμη ἐβάστουνε ἡ βροντή……………………………….
Κι ἡ θάλασσα, πού σκίρτησε1 σάν τό χοχλό2 πού βράζει,
Ἡσύχασε καί ἔγινε ὅλο ἡσυχία καί πάστρα,3
Σάν περιβόλι εὐώδησε κι ἐδέχτηκε ὅλα τ’ ἄστρα·
5 Κάτι κρυφό μυστήριο ἐστένεψε τή φύση4
Κάθε ὀμορφιά νά στολιστεῖ καί τό θυμό ν’ ἀφήσει.
Δέν εἶν’ πνοή στόν οὐρανό, στή θάλασσα, φυσώντας
Οὔτε ὅσο κάνει στόν ἀνθό ἡ μέλισσα περνώντας,
Ὅμως κοντά στήν κορασιά, πού μ’ ἔσφιξε κι ἐχάρη,
10 Ἐσειότουν τ’ ὁλοστρόγγυλο καί λαγαρό5 φεγγάρι·
Καί ξετυλίζει ὀγλήγορα κάτι πού ἐκεῖθε βγαίνει,
Κι ὀμπρός μου ἰδού πού βρέθηκε μία φεγγαροντυμένη.
Ἔτρεμε τό δροσάτο φῶς στή θεϊκιά θωριά της,
Στά μάτια της τά ὁλόμαυρα καί στά χρυσά μαλλιά της.
4 [21.]
Ἐκοίταξε τ’ ἀστέρια, κι ἐκεῖνα ἀναγαλλιάσαν,
Καί τήν ἀχτινοβόλησαν καί δέν τήν ἐσκεπάσαν·
Κι ἀπό τό πέλαο, πού πατεῖ χωρίς νά τό σουφρώνει,6
Κυπαρισσένιο ἀνάερα τ’ ἀνάστημα σηκώνει,
________________
1σκίρτησε: αόριστος σε θέση παρατατικού («σκιρτούσε»: αναταρασσόταν).
2χοχλό: κοχλασμό, βράσιμο.
3πάστρα: καθαρότητα, διαύγεια.
4εστένεψε τη φύση: επιβλήθηκε (στην πλάση), την ανάγκασε…
5λαγαρό: διαυγές, καθαρό, φωτεινό.
6χωρίς να το σουφρώνει: χωρίς καν να ρυτιδώνει, χωρίς και κατά το ελάχιστο να υποχωρεί η επιφάνεια του νερού στο βήμα της, χωρίς να βυθίζεται.
5 Κι ἀνεῖ τς ἀγκάλες μ’ ἔρωτα καί μέ ταπεινοσύνη,
Κι ἔδειξε πάσαν ὀμορφιά καί πάσαν καλοσύνη.
Τότε ἀπό φῶς μεσημερνό ἡ νύχτα πλημμυρίζει,
Κι ἡ χτίσις ἔγινε ναός πού ὁλοῦθε λαμπυρίζει.
Τέλος σ’ ἐμέ πού βρίσκομουν ὀμπρός της μές στά ρεῖθρα7,
10 Καταπώς στέκει στό Βοριά ἡ πετροκαλαμίθρα8,
Ὄχι στήν κόρη, ἀλλά σ’ ἐμέ τήν κεφαλή της κλίνει·
Τήν κοίταζα ὁ βαριόμοιρος, μ’ ἐκοίταζε κι ἐκείνη.
Ἔλεγα9 πώς τήν εἶχα ἰδεῖ πολύν καιρόν ὀπίσω,
Κάν10 σέ ναό ζωγραφιστή μέ θαυμασμό περίσσο,
15 Κάνε τήν εἶχε ἐρωτικά ποιήσει ὁ λογισμός μου,
Κάν τ’ ὄνειρο, ὅταν μ’ ἔθρεφε τό γάλα τῆς μητρός μου·
Ἤτανε μνήμη παλαιή, γλυκιά κι ἀστοχισμένη,
Πού ὀμπρός μου τώρα μ’ ὅλη της τή δύναμη προβαίνει·
Σάν τό νερό πού τό θωρεῖ τό μάτι ν’ αναβρύζει
20 Ξάφνου ὀχ11 τά βάθη τοῦ βουνοῦ, κι ὁ ἥλιος τό στολίζει.
Βρύση ἔγινε τό μάτι μου κι ὀμπρός του δέν ἐθώρα,
Κι ἔχασα αὐτό τό θεϊκό πρόσωπο γιά πολλή ὥρα,
Γιατί ἄκουγα12 τά μάτια της μέσα στά σωθικά μου,
Πού ἐτρέμαν καί δέ μ’ ἄφηναν νά βγάλω τή μιλιά μου·
25 Ὅμως αὐτοί13 εἶναι θεοί, καί κατοικοῦν ἀπ’ ὅπου
Βλέπουνε μές στήν ἄβυσσο καί στήν καρδιά τ’ ἀνθρώπου,
Κι ἔνιωθα πώς μοῦ διάβαζε καλύτερα τό νοῦ μου
Πάρεξ ἄν ἤθελε τῆς πῶ μέ θλίψη τοῦ χειλιού μου:
«Κοίτα με μές στά σωθικά, πού φύτρωσαν οἱ πόνοι
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
30 Ὅμως ἐξεχειλίσανε τά βάθη τῆς καρδιᾶς μου·
Τ’ ἀδέλφια μου τά δυνατά οἱ Τοῦρκοι μοῦ τ’ ἀδράξαν,
Τήν ἀδελφή μου ἀτίμησαν κι ἀμέσως τήν ἐσφάξαν,
Τόν γέροντα τόν κύρην μου ἐκάψανε τό βράδι,
Καί τήν αὐγή μοῦ ρίξανε τή μάνα στό πηγάδι.
35 Στήν Κρήτη……………………………………………………………………………
Μακριά ‘πό κεῖθ’ ἐγιόμισα τές φοῦχτες μου κι ἐβγῆκα.
Βόηθα, Θεά, τό τρυφερό κλωνάρι μόνο νά ‘χω·
Σέ γκρεμό κρέμουμαι βαθύ, κι αὐτό βαστῶ μονάχο».
________________
7ρείθρα: (με την αρχαία σημασία, ῥέεθρα) υδάτινα ρεύματα (σημερ. σημασία: χαντάκια, αυλάκια στο πλάι των δρόμων, κοίτες ποταμών).
8πετροκαλαμίθρα: (αντιδάνειο: καλαμίτις < βενετ. pietra calamita)· είδος πρωτόγονης (επιπλέουσας σε δοχείο με νερό) μαγνητικής βελόνας από καλάμι, δείκτης πυξίδας· αλεξικέραυνο.
9Έλεγα: συλλογιζόμουν, είχα την εντύπωση.
10Κάν-Κάνε: λες και, είτε-είτε.
11οχ: (ιδιωμ. < ἐκ)· από. Πολύ συνηθισμένο στον Σολωμό.
12άκουγα: ένιωθα.
13αυτοί – αντί αυτά (δηλ. τα μάτια): έλξη του γένους από το θεοί.
ΑΡΧΗ 3ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ Δ΄ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ
ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ
5 [22.]
Ἐχαμογέλασε γλυκά στόν πόνο τῆς ψυχῆς μου,
Κι ἐδάκρυσαν τά μάτια της, κι ἐμοιάζαν τῆς καλῆς μου.
Ἐχάθη, ἀλιά μου! ἀλλ’ ἄκουσα τοῦ δάκρυου της ραντίδα14
Στό χέρι, πού ‘χα σηκωτό μόλις ἐγώ τήν εἶδα. —
5 Ἐγώ ἀπό κείνη τή στιγμή δέν ἔχω πλιά τό χέρι,
Π’ ἀγνάντευεν Ἀγαρηνό κι ἐγύρευε μαχαίρι·
Χαρά δέν τοῦ ‘ναι ὁ πόλεμος· τ’ ἁπλώνω τοῦ διαβάτη
Ψωμοζητώντας, κι ἔρχεται μέ δακρυσμένο μάτι·
Κι ὅταν χορτάτα δυστυχιά τά μάτια μου ζαλεύουν15,
10 Ἀργά, κι ὀνείρατα σκληρά τήν ξαναζωντανεύουν,
Καί μέσα στ’ ἄγριο πέλαγο τ’ ἀστροπελέκι σκάει,
Κι ἡ θάλασσα να καταπιεῖ τήν κόρη ἀναζητάει,
Ξυπνῶ φρενίτης,16 κάθομαι, κι ὁ νοῦς μου κινδυνεύει.
Καί βάνω τήν παλάμη μου, κι ἀμέσως γαληνεύει. —
15 Τά κύματα ἔσχιζα μ’ αὐτό,17 τ’ ἄγρια καί μυρωδάτα,
Μέ δύναμη πού δέν εἶχα μήτε στά πρῶτα νιάτα,
Μήτε ὅταν ἐκροτούσαμε,18 πετώντας τά θηκάρια,
Μάχη στενή μέ τούς πολλούς ὀλίγα παλληκάρια.
Μήτε ὅταν τόν μπομπο-Ἰσούφ καί τς ἄλλους δύο βαροῦσα
20 Σύρριζα στή Λαβύρινθο π’ ἀλαίμαργα19 πατοῦσα20.
Στό πλέξιμο21 τό δυνατό ὁ χτύπος τῆς καρδιᾶς μου
(Κι αὐτό μοῦ τ’ αὔξαιν’) ἔκρουζε22 στήν πλεύρα τῆς κυρᾶς μου.
________________
14ραντίδα: ρανίδα (< ραίνω), σταγόνα, σταλαγματιά.
15ζαλεύουν (< κοιν. ζαλώνω· φορτώνω, επιβαρύνω· ή κρητ. ζάλο· βήμα, βηματισμός): ζαλίζονται, αναστρέφονται (;) / βαραίνουν από κούραση.
16φρενίτης: (< φρένα): φρενιασμένος, έξω φρενών, μανιακός, ταραγμένος· ο νους μου κινδυνεύει: πάω να χάσω το μυαλό μου, διακινδυνεύεται η πνευματική μου ισορροπία.
17μ’ αυτό, αντί μ’ αυτή (την παλάμη): λες και, είτε-είτε.
18εκροτούσαμε: συγκροτούσαμε, συνάπταμε.
19αλαίμαργα: το επίρρημα μεταφορικό, προς δήλωση του πολεμικού μένους.
20πατούσα: (εδώ ιδίως) κυρίευα, κρατούσα κυριαρχικά
21πλέξιμο: η πλεύση, το κολύμπημα.
22έκρουζε: χτυπούσε, έκρουε· πλεύρα: το πλευρό, το πλάι.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
Α1. Το έργο του Δ. Σολωμού έχει δεχτεί επιρροές και από το δημοτικό τραγούδι. Να αναφέρετε τρία διαφορετικά χαρακτηριστικά του δημοτικού τραγουδιού που εντοπίζετε στα αποσπάσματα του ποιήματος «Ο Κρητικός» και για καθένα από αυτά να γράψετε ένα παράδειγμα.
Μονάδες 15
Β1. Σύμφωνα με τον Β. Αθανασόπουλο: «[…] Το φως μπορεί μες στο ποιητικό τοπίο του Σολωμού να μεταμορφώνει τα πράγματα και να μετουσιώνει τα σώματα που φωτίζει. Το φως είναι η ενέργεια του Θεού, είναι η όραση του Θεού.[…]». Στο κείμενο που σας δίνεται, να εντοπίσετε τέσσερα στοιχεία που υποστηρίζουν την παραπάνω άποψη (μονάδες 8) και να τα σχολιάσετε (μονάδες 12).
Μονάδες 20
Β2. Να βρείτε και να σχολιάσετε:
α) τα τρία χρονικά επίπεδα στο απόσπασμα 5 [22.] (μονάδες 12) και
β) το περιεχόμενο και τον λειτουργικό ρόλο της παρομοίωσης στους στίχους 9-11 του αποσπάσματος 4 [21.] (μον. 8):
«Τέλος σ’ ἐμέ πού βρίσκομουν ὀμπρός της μές στά ρεῖθρα,
καταπώς στέκει στό Βοριά ἡ πετροκαλαμίθρα,
Ὄχι στήν κόρη, ἀλλά σ’ ἐμέ τήν κεφαλή της κλίνει».
Μονάδες 20
Γ1. α) Να σχολιάσετε το περιεχόμενο των παρακάτω στίχων του αποσπάσματος 4 [21.] σε ένα κείμενο 100-120 λέξεων:
«Ἔλεγα πώς τήν εἶχα ἰδεῖ πολύν καιρόν ὀπίσω,
Κάν σέ ναό ζωγραφιστή μέ θαυμασμό περίσσο,
Κάνε τήν εἶχε ἐρωτικά ποιήσει ὁ λογισμός μου,
Κάν τ’ ὄνειρο, ὅταν μ’ ἔθρεψε τό γάλα τῆς μητρός μου·
Ἤτανε μνήμη παλαιή, γλυκιά κι ἀστοχισμένη» (15 μονάδες)
β) Να σχολιάσετε τις αλλαγές που συμβαίνουν στη ζωή και στο ήθος του Κρητικού στους παρακάτω στίχους του αποσπάσματος 5 [22.] σε ένα κείμενο 80-100 λέξεων:
«[…] ἀλλ’ ἄκουσα τοῦ δάκρυου της ραντίδα
Στό χέρι, πού ‘χα σηκωτό μόλις ἐγώ τήν εἶδα. —
Ἐγώ ἀπό κείνη τή στιγμή δέν ἔχω πλιά τό χέρι,
Π’ ἀγνάντευεν Ἀγαρηνό κι ἐγύρευε μαχαίρι·
Χαρά δέν τοῦ ‘ναι ὁ πόλεμος· τ’ ἁπλώνω τοῦ διαβάτη
Ψωμοζητώντας, κι ἔρχεται μέ δακρυσμένο μάτι·» (10 μονάδες)
Μονάδες 25
Δ1. Στα κείμενα του Δ. Σολωμού και του Κ. Καρυωτάκη που σας δίνονται, να εντοπίσετε (μονάδες 5) και να σχολιάσετε (μονάδες 15) δύο ομοιότητες και τρεις διαφορές ως προς το περιεχόμενο.
Μονάδες 20
Κ. Γ. Καρυωτάκης
ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΝΕΡΑΪΔΑ
Ἀπό τά βράχι’ ἀνάμεσα πετιέται ‘να κεφάλι
καί βλέμματα ὁλόγυρα σκορπάει φοβισμένα.
Ἐγώ, κρυμμένος κάπου κεῖ στό ἔρημ’ ἀκρογιάλι,
τό βλέπω –σάν σέ ὄνειρο– μέ μάτια λιγωμένα.
Ἕνα κορμί παρθενικό, γυμνό ἀργοπροβάλλει
κι ἁπλώνεται ἡδονικά σε κύματ’ ἀφρισμένα·
ὁ ἥλιος ἐσκυθρώπασε μπροστά στά τόσα κάλλη,
τά κάλλη τ’ ἀπολλώνεια καί τά φωτολουσμένα.
Ἀνατριχιάζ’ ἡ θάλασσα στό θεῖο ἄγγισμά τους,
τά κυματάκια ἁπαλά μέ χάρη τ’ ἀγκαλιάζουν
κι ἀχτίδες τά χαϊδεύουνε χρυσές στό πέρασμά τους.
Θεότρελος, ὁ δύστυχος, βουτιέμαι μές στό κύμα,
τά μάτια της τά θεϊκά μέ φόβο μέ κοιτάζουν
καί χάνεται στή θάλασσα… Ἦταν νεράιδα… Κρίμα!
Κ. Γ. Καρυωτάκη, Άπαντα τα Ευρισκόμενα, Εκδ. Ερμής 2006, σ.161

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α1. Η σολωμική ποίηση είναι βαθύτατα επηρεασμένη από το δημοτικό τραγούδι και για αυτό τα ποιήματα του εθνικού μας ποιητή και ο Κρητικός ιδιαίτερα θυμίζουν έντονα την παράδοση του δημοτικού τραγουδιού.Συγκεκριμένα:

  • ιαμβικός δεκαπεντασύλλαβος απηρτισμένος με ολοκληρωμένο νόημα με τομή στην 8η  συλλαβή «σαν περιβόλι ευώδησε κι εδέχτηκε όλα τα άστρα»
  • η ζευγαρωτή ομοοιοκαταληξία στίχ 9-10 του αποσπάσματος 20
  • το τριαδικό σχήμα«Μέ δύναμη πού δέν εἶχα μήτε στά πρῶτα νιάτα, Μήτε ὅταν τόν μπομπο-Ἰσούφ καί τς ἄλλους δύο βαροῦσα Μήτε ὅταν ἐκροτούσαμε,18 πετώντας τά θηκάρια»

Β1. 

Το φώς στην ποίηση του Σολωμού έχει καταλυτικό ρόλο στην ανάδειξη του νοήματος.Μέσω της φωτοχυσίας το φυσικό τοπίο μετουσιώνεται  σε μεταφυσικό.Ο αφηγητής συνεχίζει να περιγράφει την εικόνα της πάμφωτης ΦΕΓΓΑΡΟΝΤΥΜΕΝΗΣ. Τώρα στρέφει το βλέμμα της προς τα αστέρια,που παρουσιάζονται προσωποποιημένα να γεμίζουν αγαλλίαση από το κοίταγμά της και να τη λούζουν με το εκθαμβωτικό της φως.Η Η εικόνα της φωτοχυσίας  επανέρχεται και δίνεται σε ανιούσα κλιμάκωση: δροσάτο φως του φεγγαριού> ακτινοβόληση  των αστεριών> η νύχτα γίνεται μέρα (μεταφορά-υπερβολή)> η λάμψη του φωτός χύνεται σε όλη την πλάση που γίνεται ναός και λάμπει παντού (μεταφορά-υπερβολή).Η περιγραφή της εικόνας της φωτοχυσίας γίνεται πιο ζωντανή και παραστατική με τη χρήση του δραματικού ενεστώτα,ενώ στην όλη παρουσίαση κυριαρχεί το πολυσύνδετο σχήμα.Είναι αξιοπρόσεκτο ότι το φως έρχεται από ψηλά και θα μπορούσε να χαρακτηριστεί φως που ταυτίζεται με το θείο,πράγμα που υποδηλώνει τη θρησκευτικότητα του Σολωμού.Το δροσάτο φως αναδεικνύουν το συγκερασμό ψυχρού και θερμού  και τα αστέρια τη φωτίζουν χωρίς να την καλύπτουν αλλά,αντίθετα την τιμούν με το φώς της -καθώς είναι αυτόφωτη οντότητα-και αναδεικνύουν το μεγαλείο της.Τέλος,η διάχυση του φωτός τρέπει τη φύση σε ναό .

Β2α 

Τα χρονικά επίπεδα στο Σολωμό είναι τα εξής:

το πρώτο επίπεδο είναι το επίπεδο του ναυαγίου-παρόν– και της πάλης του ήρωα να φτάσει στην Κρήτη

το δεύτερο επίπεδο είναι  το αγωνιστικό παρελθόν του ήρωα στην Κρήτη

και το τρίτο η ζωή του ως ζητιάνος -ποιητής σε ένα απροσδιόριστο χωροχρόνο που αφορά το μέλλον.

στίχος 1-4 ,15,21,22 παρόν πρώτο επίπεδο-παρόν

στίχος 5-6 και 16-20 παρελθόν

στίχος 7-14 πρόδρομη αφήγηση Μέλλον

Β3β

Με την παρομοίωση αυτή ο ποιητής θέλει να αναδείξει την μαγνητική έλξη και επίδραση που ασκεί η Φεγγαροντυμένη στον Κρητικό.Η στροφή του βλέμματος της στον Κρητικό και όχι στην κόρη όπως θα ήταν αναμενόμενο που σηματοδοτείται με το σχήμα άρσης και θέσης,  ασκεί  μαγνητική επίδραση στο Σολωμό. Για να δείξει πως η γυναικεία ματιά κατορθώνει να μαγνητίσει τον ήρωα ο ποιητής βρίσκει τηνπετροκαλαμήθρα (μαγνητική πέτρα που χρησιμοποιούν οι ναυτικοί για τον προσανατολισμό τους) που κάνει και ρίμα στην ασυνήθιστη λέξη ρείθρα .Την εποχή του Σ. ο κόσμος ενδιαφερόταν πολύ για τις μαγνητικές και ηλεκτρικές δυνάμεις. Η μαγνητική ματιά της Φεγγαροντυμένης προκαλεί ύπνωση στον ποιητή αφού δεν μπορούσε να μιλήσει και να κουνηθεί.Σύμφωνα με τον Δάλλα η πετροκαλαμίθρα είναι ένα αλεξικέραυνο που λειτουργεί ως στοιχείο εκτόνωσης του κεραυνού μακριά από την αγαπημένη. Παράλληλα ασκεί  μαγνητική έλξη των ψυχών

Γ1α

Ο ίδιος ο Σολωμός λέει ότι το θέμα του Κρητικού είναι ο έρωτας θεοποιημένος. Για την ερμηνεία αυτής της φράσης πρέπει να εξετάσουμε την ταυτότητα της «φεγγαροντυμένης». Παλαιότεροι κριτικοί, επηρεασμένοι ίσως από δύο γυναικείες μορφές στους Ελεύθερους Πολιορκημένους, υποστήριξαν ότι η Φεγγαροντυμένη αντιπροσώπευε την Ελλάδα ή την Ελευθερία. Άλλοι είπαν ότι πρόκειται για μια αγία μορφή, ίσως την Παναγία.. Άλλοι πάλι υποστήριξαν ότι συμβολίζει την αγάπη του Θεού και ότι ο Κρητικός, ασυνείδητα ή όχι, θυσιάζει τη γήινη αρραβωνιαστικιά του για να κερδίσει την επαφή με μια θεϊκή οπτασία.

Μερικοί, τέλος, υποστήριξαν πως η φεγγαροντυμένη δεν είναι άλλη παρά η αθάνατη ψυχή τής αγαπημένης του Κρητικού, που για ελάχιστο χρόνο μένει πάνω από το άψυχο σώμα και τον αποχαιρετά πριν ανέβει στους ουρανούς.

Η μετάβαση από την αγαπημένη του στην οπτασία γίνεται με μέσο το φεγγάρι,από το οποίο αναδύεται σαν μια άλλη Αφροδίτη.Το κατασκευασμένο και ουσιαστικοποιημένο αυτό επίθετο/μετοχή με το οποιίο ονομάζεται η μυστηριώδης αυτή γυναικεία μορφή εμπεριέχει μια πρωτότυπη μεταφορά. . Βρέθηκε μια φεγγαροντυμένη “ η φράση μας προδιαθέτει σαν να ξέραμε ότι υπάρχουν τέτοια όντα (σύνδεση με Ελευθερους Πολιορκημένους » “Μονάχο ανακατώθηκε το στρογγυλό φεγγάρι κι όμορφη βγαίνει η κερασιά ντυμένη με το φως του”)

 ΦΕΓΓΑΡΟΝΤΥΜΕΝΗ

αντιπροσωπεύει την ομορφιά της ζωής και της Φύσης

Είναι μια θεά ή θεότητα συγκεκριμένα μπορεί να είναι :

  • Η Αφροδίτη
  • Η ψυχή της αρραβωνιαστικίάς του Κρητικού
  • Η αναπαράσταση της θρησκείας
  • Η ενσάρκωση των πλατωνικών ιδεών της ομορφιάς καλοσύνης, ευγνωμοσύνης
  1. η ενσάρκωση της Ουράνιας Αγάπης
  2. η θεα-Ελευθερία-Ελλάδα
  3. την πονεμένη μάνα όλων των ανθρώπων
  4. Είναι καθαρά δημιούργημα του Σολωμού.
  5. Μια νερΑϊδα(λαογραφική ερμηνεία)

Ερμηνευτικές απόπειρες

 

Πλατωνική ιδέα-η φιλοσοφική ερμηνεία

 

  • Ενσάρκωση πλατωνικών ιδεών ομορφιάς,καλοσύνης,δικαιοσύνης,αρμονίας
  • Εξιδανικευμένη ομορφιά της ζωής και της φύσης
  • Συνδυασμός θεϊκού με ανθρώπινο στοιχείο (αγνότητα-ερωτικός πόθος)
  • Υλική και εξωφυσικη παρουσία (υπερβαίνει νόμους,γαληνεύει τη φύση αλλά και τη ψυχή του ήρωα)

 

Θεία Πρόνοια-Παναγία Θρησκευτική ερμηνεία

 

  • Συμφιλίωση ανθρώπινης και θεϊκής υπόστασης του θεού
  • Θρησκευτική αλλά μη χριστιανική θέαση-νεραϊδα των παραμυθιών-Αφροδίτη

 

Αρχετυπική γυναικεία φιγούρα-ψυχαναλυτική ερμηνεία

 Μητέρα,αγαπημένη,θεά\

Σύμβολο της απόλυτης ομορφιάς και ηθικής τελείωσης

Οι μελετητές καταλήγουν:

  1. Η μορφή της μητέρας του Σολωμού Αγγελική Νίκλη [βιογραφικό υπόστρωμα της ποιητικής σύνθεσης
  2. Η ψυχή της αρραβωνιαστικιάς του Κρητικού
  3. Αγγελική-ηχητική συνοδεία για τον Παράδεισο
  4. Ελλάδα-ελευθερία-εθνοκεντρική θεωρία

Γ1β

Στην αρχή του 22 ο Κρητικός συνεχίζει την ιστορία του, η γυναίκα χαμογελάει και τόσο πολύ συμμερίζεται τον πόνο του που δάκρυα ξεπηδούν από τα μάτια της και του θυμίζουν τα δάκρυα της καλής του. Ο Κρητικός σχεδόν ταυτίζει τη μορφή της Φεγγαροντυμένης με την καλή του  και έτσι η εξαφάνιση της προσημαίνει και το θάνατο της αγαπημένης του ήρωα.  Η αναφορά των δακρύων οδηγεί τον Κρητικό σε μια ακόμα παρέκβαση από τη διήγηση του, και στη μετάβαση στο παρόν,το χέρι τώρα που  δέχεται τα δάκρυα δεν έχει σκοπό να σκοτώσει αλλά “ απλώνει του διαβάτη ψωμοζητώντας ” τώρα πια όνειρα σκληρά ξαναζωντανεύουν μέσα στα αστροπελέκια  έτσι που ξέφρενος ξυπνά…Η δυστυχία του αντικατοπτρίζεται στα κουρασμένα μάτια του όταν πέφτει να κοιμηθεί,έχει χάσει πια την ανδρειοσύνη του και το σθένος του.Ζει μια ταπεινωτική και εξευτελιστική ζωή.Η αξιοπρέπεια του είναι καταρρακωμένη.Μέσα στην αφήγηση των γεγονότων του παρόντος παρεμβάλλεται μια μικρή επάνοδος στην κανονική αφήγηση σαν αναδρομή μεσω του ονείρου.Ο ζητιάνος βλέπει εφιάλτες μέσα στους οποίους επανεμφανίζεται η Φεγγαροντυμένη και ξαναζεί τη θαλασσοταραχή.Το χέρι είναι το μεταβατικό μέσο από το παρελθόν στο παρόν.Τέλος σύμφωνα με τον Καψωμένο η εναλλαγή αυτή είναι μια συνειδητή επιλογή και όχι αποτέλεσμα ανάγκης.

Δ

Τα κείμενα εμφανίζουν ομοιότητες και διαφορές που μπορούν να συνοψιστούν στα εξής:

ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ

  • οι γυναικείες μορφές και στα δύο κείμενα έχουν θεϊκή υπόσταση νεράιδα και φεγγαροντυμένη που συγκλονίζουν τους κεντρικούς ήρωες καθώς και οι δυο αισθάνονται συναισθήματα έλξης και μαγνητισμού προς αυτές «Θεότρελος, ὁ δύστυχος, βουτιέμαι μές στό κύμα» προκειμένου να την αγγίξει και νιώθει θλίψη με την εξαφάνιση της «Ἐχάθη, ἀλιά μου» είναι η φράση του Κρητικού «Ἦταν νεράιδα… Κρίμα!»
  • και οι δυο μορφές εμφανίζονται σε όνειρο ή σε μια απροσδιόριστη ονειρική κατάσταση («Καν τ’ όνειρο, όταν μ’ έθρεφε το γάλα της μητρός μου», Κρητικός) και  («-σαν σε όνειρο-»)

ΔΙΑΦΟΡΕΣ

Η Φεγγαροντυμένη αναδύεται μέσω από τη θάλασσα ενώ η Νεράιδα από τα βράχια.Η τελευταία έχει πιο γήινη υπόσταση από τη Φεγγαροντυμένη της οποίας  η εμφάνιση είναι μυστηριακή.Η Νεράιδα εξάλλου είναι μια πιο φοβισμένη φιγούρα «βλέμματα ὁλόγυρα σκορπάει φοβισμένα» κ σε αντίθεση με τη Φεγγαροντυμένη που είναι μια θεϊκής προέλευσης οντότητα που παρουσιάζει την εξιδανικευμενη μορφή του έρωτα ενώ στον Καρυωτάκη τον αισθησιαμό της ερωτικής επιθυμίας που σωματοποιείται μέσω του ήρωα.Επιπλέον η επίδραση των μορφών είναι διαφορετική.Στον Καρυωτάκη η οντότητα δεν ασκεί μαγνητική επίδραση ούτε προκαλεί μεταστροφή στο ήθος του.Στον Σολωμό έχουμε αλλαγή ήθους και κοσμοθεωρίας!

 


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>