ΕΚΘΕΣΗ 2015

Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ΄ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β΄) ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015 – ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ

Εμείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης

Οι χώροι θέασης και ακρόασης που δημιούργησε η ελληνική αρχαιότητα αποτελούν για πολλούς λόγους μιαν από τις πιο σημαντικές ομάδες μνημείων της πολιτισμικής μας κληρονομιάς.

Πρώτα απ’ όλα, γιατί οι χώροι αυτοί, ως τόποι μαζικής συγκέντρωσης, για θρησκευτικούς, πολιτικούς ή ψυχαγωγικούς σκοπούς, εκφράζουν στην αρχιτεκτονική με τον προφανέστερο τρόπο τη δημοκρατική αντίληψη για τη ζωή και την έντονη αίσθηση κοινότητας που χαρακτήρισε τον αρχαίο βίο. Τα σχετικά αρχιτεκτονικά σχήματα εκείνης της δημιουργίας (θέατρα, βουλευτήρια κλπ.) εξακολουθούν μέχρι σήμερα να εξυπηρετούν ανάλογες δραστηριότητες.

Ένας δεύτερος λόγος για την ιδιαίτερη σημασία αυτών των χώρων είναι ότι το θέαμα και ο λόγος που αναπτυσσόταν μέσα σ’ αυτούς, ιδιαίτερα το ψυχαγωγικό θέαμα, με την πραγματική έννοια της ψυχαγωγίας, της αγωγής της ανθρώπινης ψυχής, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά πολιτισμικά αγαθά. Από τη γέννηση του δράματος στους χώρους λατρείας της αρχαίας Ελλάδας μέχρι και σήμερα ο λόγος και η δράση που εκτυλίσσεται μέσα σε θεατρικούς χώρους παράγουν πολιτισμό.

Και ένας τρίτος λόγος είναι ότι στο χώρο της Μεσογείου, και ιδιαίτερα στην Ελλάδα, σώζονται σε μεγάλο αριθμό οι χώροι στους οποίους ασκήθηκε από την εποχή της διαμόρφωσής της  η θεατρική δημιουργία. Οι χώροι αυτοί, περισσότερο από όσο όλα τα άλλα κατάλοιπα του παρελθόντος, ασκούν στη σύγχρονη κοινωνία αλλά και τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία, μιαν ιδιαίτερη πρόκληση επαφής του παρόντος με το παρελθόν, επειδή προσφέρονται κατ’ εξοχήν για χρησιμοποίησή τους με την ίδια λειτουργία για την οποία σχεδιάστηκαν. Αυτή η επαφή του παρόντος με το παρελθόν, όχι μόνο των ειδικών αλλά και του ευρύτερου κοινού, είναι μια βασική επιδίωξη της σύγχρονης αρχαιολογίας, η οποία βλέπει τη δικαίωσή της στη βίωση από την κοινωνία του ιστορικού περιεχομένου και του μηνύματος ζωής των μνημείων. Αλλά και από την άλλη πλευρά, η βίωση των μνημείων και η ένταξή τους στη ζωή εξελίσσεται από τάση σε απαίτηση της σύγχρονης κοινωνίας.

Η επιδίωξη της συνάντησης της σύγχρονης δημιουργικότητας και των διαμορφωμένων από το δημιουργικό παρελθόν σχημάτων θεατρικών χώρων, που εξυπηρετεί την παραπάνω απαίτηση, θέτει, βέβαια, προβλήματα, αφού τα αρχαία θέατρα και οι άλλοι χώροι θέασης, όπως τα ωδεία, τα στάδια κλπ., είναι πλέον μνημεία, όλα με μικρότερες ή μεγαλύτερες φθορές και καταπονήσεις. Τα περισσότερα μάλιστα σώζονται αποσπασματικά, μέχρι σημείου αδυναμίας αναβίωσης και εξυπηρέτησης της κατά προορισμόν λειτουργίας τους.

 

 

 

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ Δ΄ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

Τα προβλήματα αυτά δεν πρέπει, βέβαια, με κανέναν τρόπο να οδηγούν σε αρνητική τοποθέτηση για τη σύγχρονη χρήση των κατάλληλων για τη δραστηριότητα αυτή μνημείων. Η επαφή του κοινού με τα μνημεία, και ιδιαίτερα στην περίπτωση αυτή η βίωση από το ευρύ κοινό σύγχρονων προβληματισμών και καλλιτεχνικών εκφράσεων μέσα από το ιστορικό περιβάλλον, είναι ο καλύτερος και αποτελεσματικότερος τρόπος προσέγγισης και οικείωσης της πολιτισμικής μας κληρονομιάς. Αλλά είναι, παράλληλα, και ο δραστικότερος τρόπος δημιουργίας στην ευρύτερη κοινωνία συνείδησης εκτίμησης και προστασίας των μνημείων μας.

Η καταγραφή όλων των μνημείων αυτών –των πολύ ή λιγότερο γνωστών, των εντοπισμένων αλλά μη ερευνημένων, αλλά και εκείνων των οποίων γνωρίζουμε ακόμη την ύπαρξη μόνο από αρχαίες μαρτυρίες– με όλα τα δεδομένα τους, δηλαδή την ιστορία τους, τα χαρακτηριστικά τους, την κατάστασή τους και τις δυνατότητες  χρήσης ή απλής ανάδειξής τους, θα προσφέρει ένα πολύ σημαντικό εργαλείο στη συστηματικότερη διαχείριση αυτού του πλούτου.

Η όσμωση1 αρχαιολόγων, ανθρώπων του θεάτρου, παραγόντων της τοπικής αυτοδιοίκησης και άλλων διανοητών είναι βέβαιο ότι θα δημιουργήσει ένα πολύ καλό κλίμα για μια κοινή προσπάθεια ισορροπημένης και συνετής προσέγγισης του είδους αυτού των μνημείων.

Η καλλιέργεια, εξάλλου, με διάφορες εκδηλώσεις στο ευρύτερο κοινό της τάσης αυτής απέναντι στα μνημεία θα αποτελέσει ουσιαστική θετική συμβολή, αφενός, στην ολοκληρωμένη προστασία τους (ενεργητική προστασία και από το ευρύ κοινό) και, αφετέρου, στη δημιουργική βίωση των αρχαίων χώρων θέασης.

Β. Λαμπρινουδάκης, «Εμείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης», στον συλλογικό τόμο «Διάζωμα» κίνηση πολιτών για την ανάδειξη των αρχαίων θεάτρων, Εκδόσεις Διάζωμα 2009 (Διασκευή).

A1.

Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (100-120 λέξεις). Μονάδες 25

Β1. Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε , σύμφωνα με το κείμενο, τις παρακάτω διαπιστώσεις, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη:

α. Ο συγγραφέας συσχετίζει τους αρχαίους θεατρικούς χώρους με τη δημοκρατία.

β. Ο συγγραφέας θεωρεί το αρχαίο θέατρο διασκέδαση και όχι πραγματική ψυχαγωγία.

γ. Κατά τον συγγραφέα, δεν θα πρέπει σήμερα να γίνονται θεατρικές παραστάσεις στα αρχαία θέατρα.

1 όσμωση ή ώσμωση: (μτφ.) η αλληλεπίδραση.

 

ΑΡΧΗ 3ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ Δ΄ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

 

δ. Ο συγγραφέας δεν θα συμφωνούσε με τη διοργάνωση σύγχρονων μαθητικών αγώνων ρητορικής σε ένα αρχαίο βουλευτήριο.

ε. Κατά τον συγγραφέα, η χρήση των αρχαίων θεάτρων σε σύγχρονες εκδηλώσεις μπορεί να συμβάλει στην προστασία και ανάδειξή τους .

Μονάδες 10

Β2. α) Να βρείτε τους τρόπους ανάπτυξης της έβδομης παραγράφου του κειμένου (Η καταγραφή … αυτού του πλούτου) και να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. Μονάδες 4 β)

Να αντικαταστήσετε τις διαρθρωτικές λέξεις-εκφράσεις με άλλες (λέξεις-εκφράσεις) που να διατηρούν τη συνοχή του κειμένου: Πρώτα απ’ όλα (στη δεύτερη παράγραφο) παράλληλα (στην έκτη παράγραφο) εξάλλου (στην ένατη παράγραφο). Μονάδες 6

Β3. α) Να γράψετε ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: εκτυλίσσεται, κατάλοιπα, επιδίωξη, προσέγγισης, ολοκληρωμένη. Μονάδες 5

β) Να γράψετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: αναπτυσσόταν, δράση, ερευνημένων, γνωρίζουμε, ανάδειξης. Μονάδες 5

Β4. α) Να αιτιολογήσετε τη χρήση της διπλής παύλας στην παρακάτω περίπτωση: –των πολύ … αρχαίες μαρτυρίες– (στην έβδομη παράγραφο). Μονάδες 2

β) Ποιο ρηματικό πρόσωπο κυριαρχεί στο κείμενο; Να δικαιολογήσετε την επιλογή του συγγραφέα. Μονάδες 3

Γ1. Σε ομιλία που θα εκφωνήσετε σε ημερίδα του Δήμου σας με θέμα «Προστασία και αξιοποίηση της πολιτισμικής μας κληρονομιάς», να εκθέσετε τις απόψεις σας (500-600 λέξεις) σχετικά με: α) τους λόγους για τους οποίους πρέπει το ευρύ κοινό να πλησιάσει και να γνωρίσει τους χώρους και τα μνημεία της πολιτισμικής μας κληρονομιάς και β) τις δραστηριότητες με τις οποίες οι πολίτες και ειδικότερα οι νέοι θα εξοικειωθούν με αυτά. Μονάδες 40

 

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Β1. Το κείμενο αναφέρεται στην αξία των μνημείων και τον τρόπο προσέγγισής της λειτουργίας τους. Αρχικά αναφέρει πως ο ρόλος τους ήταν συνυφασμένος με τη δημοκρατία ,την αληθινή ψυχαγωγία και το θέατρο. Επιπλέον επισημαίνει πως η ανάλογη χρήση τους σήμερα αποτελεί δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ παρόντος και παρελθόντος, αναδεικνύοντας έτσι τη διαχρονική τους αξία. Tονίζει πως η φθορά που έχουν υποστεί δεν θα πρέπει να εμποδίζει την άμεση επαφή του κοινού με ατά. Θεωρεί πως η συμμετοχή των πνευματικών ανθρώπων είναι αναγκαία για την αξιοποίηση των αρχαιοτήτων σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση .Καταλήγοντας τονίζει  πως μέσω των πολιτιστικών εκδηλώσεων θα συντελεστεί η αναβίωση του πρωταρχικού τους ρόλου.

Α ΣΩΣΤΟ

Β ΛΑΘΟΣ

Γ ΛΑΘΟΣ

Δ. ΛΑΘΟΣ

Ε.ΣΩΣΤΟ

 

Β2 Η παράγραφος αναπτύσσεται με συνδυασμό μεθόδων,  αίτια –αποτελέσματα. Αίτιο είναι η καταγραφή των μνημείων και αποτέλεσμα «θα προσφέρει ένα…πλούτου» Επιπλέον χρησιμοποιεί παραδείγματα: την ιστορία τους…τα χαρακτηριστικά τους…Δεκτή θα μπορούσε να είναι και  η μέθοδος της διαίρεσης . Διαιρετέα έννοια: υποκατηγορίες μνημείων, είδη διαίρεσης: πολύ γνωστά, λιγότερο γνωστά,

Β2β

Πρώτα από όλα: αρχικά

Παράλληλα: ταυτόχρονα, εν τω μεταξύ

Εξάλλου: άλλωστε

Β3 α

Εκτυλίσσεται: διαδραματίζεται

Κατάλοιπα :απομεινάρια, υπόλοιπα

Επιδίωξη: σκοπός, στόχος

Προσέγγισης: αντιμετώπισης

Ολοκληρωμένη: πλήρης, άρτια

Β3β

Αναπτυσσόταν: περιοριζόταν ,αδρανούσε

Δράση: ολιγωρία, παύση

Ερευνημένων: ανερεύνητων

Γνωρίζουμε: αγνοούμε

Ανάδειξης: απόκρυψης

Β4α) Η διπλή παύλα χρησιμοποιείται για να διευκρινιστεί κάτι. Έτσι, ο συγγραφέας αποσαφηνίζει με την έννοια «όλα τα μνημεία» τα λιγότερα ή και περισσότερο γνωστά.

Β4β)  με τη χρήση του γ ‘ πληθυντικού προσώπου ο συγγραφέας  δίνει καθολική χροιά στο κείμενο και  ουδετερότητα . Οι απόψεις του διαθέτουν αντικειμενικότητα ,γεγονός που επιβεβαιώνεται και από το επίσημο ύφος του κειμένου.

Γ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ

Αγαπητοί συνδημότες,

Στο πλαίσιο της ημερίδας που διοργανώνει ο δήμος μας με θέμα «Προστασία και αξιοποίηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς», θέλουμε ως μέλη της μαθητικής κοινότητας να εκφράσουμε τις απόψεις μας σχετικά με την αναγκαιότητα διατήρησης και αναβίωσης των μνημειακών  μας τόπων. Ειδικότερα σήμερα με την πολυσχιδή κρίση που έχει κυριεύσει τη χώρα ,η στροφή προς τις πολιτιστικούς κοιτίδες  και η κατανόηση της σημασίας και λειτουργίας τους, αποτελεί ουσιώδη διαδικασία για την σύνδεση με το παρελθόν και τον επαναπροσδιορισμό του μέλλοντος.

 

ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ

Α ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ –  λόγοι  για τους οποίους πρέπει το ευρύ κοινό να πλησιάσει και να γνωρίσει τους χώρους και τα μνημεία της πολιτισμικής μας κληρονομιάς

 

  • Διαπαιδαγώγηση ,επαφή με τις ιδεώδεις έννοιες του αρχαιοελληνικού κάλλους ,του μέτρου, της αρμονίας
  • Αισθητική καλλιέργεια, άμεση επαφή με μνημείο σηματοδοτεί  γειτνίαση με το παρελθόν ,την ιστορία του τόπου ,τη βαθύτερη κατανόηση της εποχής του
  • Απόκτηση ζωντανής βιωματικής γνώσης, σχολεία μνήμης και πολιτισμού
  • Βοηθά στην απόκτηση εθνικής ταυτότητας, αυτογνωσίας, ιστοριογνωσίας
  • Πηγή έμπνευσης και δημιουργίας, πρότυπα μίμησης για νέους καλλιτέχνες, νέες μορφές τέχνης
  • Συνειδητοποίηση των πολιτιστικών αλληλεπιδράσεων και των συγκερασμών των πολιτισμών
  • Ουσιωδέστερη κατανόηση της τέχνης ως αξία ,ως θεραπεία –λύτρωση της ψυχής
  • Ο ανθρωπιστικός χαρακτήρας της τέχνης ωθεί στην καλλιέργεια του ανθρωπισμού και των ιδεωδών της κλασικής περιόδου, δημοκρατία, διάλογος, νόμος, δικαιοσύνη.
  • Σύνδεση με παγκόσμιο πολιτισμό-και γνώση των αρχαιοελληνικών στοιχείων που τον επηρέασαν  κατά τη δημιουργία του.
  • Συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας ύπαρξης αρχαιολογικού τουρισμού καθώς και της προσπάθειας διατήρησης των μνημείων αυτών από καταστροφές  και βεβηλώσεις  -περιφρούρηση των μνημείων από τους ίδιους τους πολίτες κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων που ενίοτε έχουν ως στόχο τα μνημεία

Β ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ  δραστηριότητες με τις οποίες οι πολίτες και ειδικότερα οι νέοι θα εξοικειωθούν με αυτά

  • Σχολείο: διοργάνωση εκπαιδευτικών εκδρομών, με ταυτόχρονη θεωρητική προσέγγιση της ιστορίας τους. Έτσι οι μαθητές θα κατανοήσουν από μικρή ηλικία τις συνθήκες διαμόρφωσης τους και με την άμεση επαφή με αυτά  θα ολοκληρώσουν πληρέστερα τις γνώσεις τους
  • Εργασίες και εκπαιδευτικά προγράμματα που στηρίζουν την αρχαιογνωσία και την μουσειολογία
  • Διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων σε χώρους οι οποίοι  ενδείκνυνται για τέτοιες δραστηριότητες όπως π.χ  ο αγών λόγος  στην Πνύκα και ανάδειξη της δημοκρατίας στη γενέτειρά της
  • ΜΜΕ: διαφήμιση μνημειακών χώρων. Διαδίκτυο: άμεση πρόσβαση πολίτη σε μουσεία και εκθέσεις-συλλογές αυτών μέσω της ψηφιοποίησής τους.Εικονική πραγματικότητα: παρουσίαση των μνημείων στην αρχική τους μορφή. (κάτι ανάλογο έχει γίνει με την Μύρτις στην Ακρόπολη)
  • Εθελοντική δράση εκκαθάρισης αρχαιολογικών χώρων από τους ίδιους τους πολίτες. Δημιουργία εξωραϊστικών συλλόγων.
  • Αξιοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων
  • Ρόλος οικογένειας: να στρέψει από μικρή ηλικία το νεαρό άτομο προς την αξία ύπαρξης των μουσείων και την γνώση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και τη δημιουργία βιωματικής σχέσης με τα πολιτιστικά δρώμενα.
  • Καθιέρωση μέρα δωρεάν έλευσης σε μουσεία
  • Προώθηση σεμιναρίων μουσειολογίας που απευθύνονται σε ενηλίκους ή και ανήλικους πολίτες έτσι ώστε να υπάρχει ουσιώδης συνειδητότητα της αρχαιολογίας τόσο θεωρητικά όσο και στην πράξη.

 

επίλογος

Τελειώνοντας θα ήθελα να επισημάνω πως έχουμε την τύχη να είμαστε ένας λαός με ανεξάντλητη πολιτιστική περιουσία. Το κληροδότημα αυτό    ταυτόχρονα μας συνοδεύει, τον καθένα ξεχωριστά αλλά και όλους μαζί, με την  αμέριστη ευθύνη για την ανάδειξη του. Μια ευθύνη που πρέπει να μας κάνει συνεχώς να αναλογιζόμαστε το παρελθόν με τις αξίες και τα ιδεώδη που μας μετέδωσε αλλά και να ατενίζουμε με αισιοδοξία το μέλλον. Μένει μόνο να  κατανοήσουμε πως το αρχαίο πνεύμα παραμένει αθάνατο μόνο όταν το μεταλαμπαδεύουμε στις νέες γενιές για να το προωθήσουν με τη σειρά τους σε παγκόσμια κλίμακα

Σας ευχαριστώ για το χρόνο σας

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>