ΒΙΑ-ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ-BULLYING -ΘΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΧΩΡΟ

 

ΒΙΑ- ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Βία   η χρήση της δύναμης σωματικής ή ψυχικής για εξαναγκασμό ή αφαίρεση ελευθερίας εκλογής. Ειδικότερα σήμερα βία θεωρείται κάθε εγκληματική ενέργεια που ασκείται από άτομα ή ομάδες εναντίον ανθρώπων ή προσωπικοτήτων ή ομάδων. Άρα δεν είναι φαινόμενο ατομικό αλλά και κοινωνικό.

Επιθετικότητα: σκόπιμη πρόκληση βλάβης κάποιας μορφής σε άλλους.Προκειμένου να χαρακτηρίσουμε μια συμπεριφορά επιθετική,θα πρέπει να συνυπάρχουν δυο βασικά στοιχεία: η πρόθεση,δηλαδή το άτομο θα πρέπει να χρησιμοποιεί σκόπιμα τη συγκεκριμένη συμπεριφορά και η συμπεριφορά αυτή να συνεπάγεται την πρόκληση βλάβης.Η έννοια της βλάβης περιλαμβάνει σωματική,ψυχολογική και υλική βλάβη.

ΜΟΡΦΕΣ:

  1.  Σωματική(φόνοι, βιασμοί, κλοπές)
  2. πνευματική (λογοκρισία)
  3. συναισθηματική (προπαγάνδα, επίκληση σε συναίσθημα του δέκτη, χειραγώγηση)
  4. κοινωνική(χουλιγκανισμός βία σε συναυλίες”εκτονωτική βία, ληστείες φόνοι
  5. πολιτική(τρομοκρατία, νεοφασισμός, αυτοκτονίες με τη μορφή παράτολμου ηρωισμού”αυτοκαταστροφική βία, εξτρεμιστικές ενέργειες)
  6. αστυνομική και στρατιωτική βία
  7. κοινωνική βία: ληστείες,απαγωγές,απάτες,εγκλήματα,διεθνής τρομοκρατία.
  8. Ψυχολογική βία
  9. Κρατική βία

ΑΙΤΙΑ:

  1.  Οικογένεια” διαταραγμένες οικογενειακές σχέσεις, άσκηση ενδοοικογενειακής βίας η οποία ωθεί το άτομο στην μίμηση της συμπεριφοράς αυτής προς την κοινωνία. Το άτομο έτσι μεταφέρει την συμπεριφορά και την αγωγή του προς τα έξω. Οι διαταραγμένες οικογενειακές σχέσεις , η έλλειψη παιδείας και η άσκηση βίας για επίλυση των διαφορών καθώς και η αυταρχικότητα στην οποία έζησε και αναπτύχθηκε εξαπλώνεται στις εκάστοτε κοινωνικές δομές.
  2. ελλιπής παιδεία και εκπαίδευση” τα δαιδαλώδη σχολικά συγκροτήματα ευνοούν την ανωνυμία, το ανταγωνιστικό και όχι συναγωνιστικό κλίμα των σχολείων, η χρησιμοθηρική σύνδεση της γνώσης(σπουδάζω για να βρω δουλειά και να βγάλω λεφτά) το κλίμα διάκρισης, το ρατσιστικό κλίμα λόγω ύπαρξης αλλοδαπών μαθητών και η έλλειψη ανθρωπιστικής παιδείας” κατανόηση διαφορετικοτήτων και αντιμετώπιση μαθητών ως προσωπικότητες)
  3. Η ανεργία,η πείνα, η φτώχεια, οι στερήσεις,το χαμηλό βιοτικό επίπεδο,η άνιση κατανομή εισοδήματος, τα μεγάλα συμφέροντα.
  4. η καταναλωτική κοινωνία”προβολή καταναλωτικών αγαθών πληθωρισμός
  5. κοινωνικές ανισότητες”ανεργία, υπερπληθισμός πολυπολιτισμικότητα και όχι διαπολιτισμικότητα.
  6. Άνιση  κατανομή υλικών αγαθών ανάμεσα στα κράτη και δημιουργία ανταγωνιστικών τάσεων,επιθυμία των ισχυρών να επιβληθούν στους αδύναμους λαούς.
  7. Εκδικητικότητα,φανατισμός,βεντέτες,μίσος
  8. Απουσία δικαιοσύνης και τιμωρίας των ενόχων
  9. Αστυφιλία και συνωστισμός στις πόλεις
  10. ελλιπής κοινωνική μέριμνα
  11. κοινωνικά προβλήματα,χουλιγκανισμός,bullying
  12. έλλειψη χώρων άθλησης εκτόνωσης.
  13. πολιτική αμφισβήτηση, χαλαρότητα θεσμών ,πολιτικές σκοπιμότητητες, έλλειψη κράτους πρόνοιας.
  14. αισθήματα μειονεξίας (ο αυτάρκης δεν είναι βίαιος),εκδίκηση, οργή ,μιμητική τάση”ΜΜΕ ηρωοποίηση σκηνών βίας και μιμητισμός
  15. κληρονομικότητα, κατώτερη νοημοσύνη,χαλαροί συναισθηματικοί δεσμοί.
  16. Ανηθικότητα,αμοραλισμός,’ελειψη πίστης σε ιδανικά,ασθενείς αξιολογικοί κώδικες ,έκλυση ηθών ,απογοήτευση, κρούσματα ηθικής διαφθοράς, φαυλότητα, υποκρισία
  17. άδικοι,σκληροί νόμοι”ανενημέρωτοι πολίτες απέναντι στα δικαιώματα τους.
  18. επαναστατική εκκεντρικότητα
  19. ένστικτο βίας”φροϋδική θεωρία
  20. άμβλυνση της καθιερωμένης ηθικής δεοντολογίας.
  21. Συσσώρευση ατόμων διαφορετικής πολιτισμικής προέλευσης.Το μεταναστευτικό κύμα ευνοεί το ξέσπασμα των ρατσιστικών συμπεριφορών

 ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

  • Αίσθηση ανασφάλειας,άγχους και φοβίας τόσο σε διακρατικό αλλά και σε προσωπικό επίπεδο.Αυτό οδηγεί στην απμόνωση,την έλλειψη επικοινωνίας,τα αυξημένα ψυχολογικά προβλήματα και τη μοναξιά.
  • Κοινωνικές αναστατώσεις,αντικοινωνικά φαινόμενα και οπισθοδρόμηση της χώρας.
  • Εξυπηρέτηση άνομων πολιτικών συμφερόντων
  • Διασάλευση της δημοκρατίας
  • Στιγματισμός νεαρών ατόμων σε σωφρονιστικά κέντρα
  • Δυσλειτουργία της πολιτείας

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ

  • Αξιοκρατία,ισότητα, δικαιοσύνη
  • Αναθεώρηση πολιτικοκοινωνικών δεσμών
  • Αντιμετώπιση της ανεργίας
  • Ανθρώπινη επικοινωνία,διάλογος
  • Παρουσία πνευματικών ανθρώπων και παροχή προτύπων ειρήνης και ελευθερίας στους νέους
  • Ορθή διαπαιδαγώγηση μέσα από την οικογένεια
  • Ίδρυση αθλητικών οργανισμών,συλλόγων και  πνευματικών κέντρων που θα βρίσκουν οι νέοι τρόπους εκτόνωσης
  • Ουσιαστική παιδεία και παροχή γνώσης με πρότυπα και όχι χρησιμοθηρική αντιμετώπιση του λυκείου.
  • Αντίσταση στο φανατισμό και το ρατσισμό
  • Αποφυγή κοινωνικού αποκλεισμού των παρανόμων και ομάλη επανένταξη μετά την ποινή τους στην κοινωνία
  • Υγιείς και δίκαιοι νόμοι
  • Ισότητα στην παροχή δικαιωμάτων και υποχρεώσεων σε όλους
  • Σωστή αστυνόμευση χωρίς χρήση αδικαιολόγητης βίας και χημικών ουσιών
  • Παραδειγματικός και σωφρονιστικός χαρακτήρας της ποινής και όχι εκδικητικός
  • Ειδικευμένο προσωπικό σε σωφρονιστικά ιδρύματα (ψυχολόγοι,κοινωνιολόγοι)

 Ο Καθένας μπορεί να θυμώσει – αυτό είναι εύκολο.

Αλλά το να θυμώσει κανείς με το σωστό άτομο, στο σωστό βαθμό και στη σωστή στιγμή, για τη σωστή αιτία και με το σωστό τρόπο-αυτό δεν είναι εύκολο.

 

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ-ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ

Με τη χρήση του όρου «εκφοβισμός- θυματοποίηση» σε αντιστοιχία με τον Αγγλικό όρο Bulling, αναφερόμαστε στην έκφραση επιθετικής συμπεριφοράς η οποία είναι συνήθως επώδυνη, σκόπιμη και συχνά επαναλαμβανόμενη. Ένας μαθητής εκφοβίζεται ή θυματοποιείται (victim) όταν εκτίθεται για μεγάλο χρονικό διάστημα σε πράξεις με αρνητική χροιά από ένα ή περισσότερους συμμαθητές του. Τέτοιες πράξεις θεωρούνται είτε εκείνες που έχουν σχέση με την άσκηση φυσικής δύναμης, όπως κλωτσιές, μπουνιές, είτε με την έκφραση λεκτικών προσβολών, πειραγμάτων, μειωτικών σχολίων, είτε τέλος με την άσκηση έμμεσης μορφής βίας όπως τον αποκλεισμό κάποιου από την ομαδικές δραστηριότητες, ή το διασυρμό του με τη διασπορά ψευδών φημών( Olweus D., 1993).

Ο μαθητής που εκτίθεται σε πράξεις βίας έχει συνήθως δυσκολία να υπερασπίσει τον εαυτό του και βρίσκεται κατά κάποιο τρόπο ανήμπορος απέναντι σε εκείνους που τον θυματοποιούν (bullies).
Συνηθέστερα ο εκφοβισμός – θυματοποίηση λαμβάνει χώρα μέσα στο σχολείο και σε σημεία από τα οποία γίνεται η πρόσβαση προς αυτό. Στο Δημοτικό, τα τρία τέταρτα περίπου των μαθητών που θυματοποιούνται δέχονται σωματική ή λεκτική επίθεση κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων ή των μικρών γευμάτων, συνηθέστερα τους αύλειους χώρους. Στο Γυμνάσιο, συνήθης χώρος για φαινόμενα εκφοβισμού είναι οι διάδρομοι και οι σχολικές αίθουσες. Εξάλλου ομάδες μαθητών που συστηματικά θυματοποιούνται αναφέρουν επιπλέον και τη διαδρομή από και προς το σχολείο, την οποία διανύουν καθημερινά. Για τα παιδιά αυτά μερικές φορές το σπίτι δείχνει σαν το μόνο ασφαλές μέρος. (Sharp, S., Smith, P., 1995).
Από την άλλη πλευρά, ο εκφοβισμός που λαμβάνει χώρα στο σχολείο, μπορεί να διεξαχθεί από ένα άτομο ή από μια ομάδα έχοντας ως στόχο συνήθως ένα άτομο μεμονωμένα. Στην πλειονότητα των περιστατικών εκφοβισμού το θύμα ενοχλείται από ομάδα δύο ή τριών μαθητών.

 

Χαρακτηριστικά του φαινομένου

 

Πολλές έρευνες έχουν ασχοληθεί με τη μελέτη των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων των θυτών και θυμάτων της κακοποίησης με στόχο την πρόληψη των συμπεριφορών αυτών και το σχεδιασμό και εφαρμογή προγραμμάτων παρέμβασης. Φαίνεται να υπάρχουν τρεις διαφορετικές κατηγορίες παιδιών ανάμεσα σε αυτούς που εμπλέκονται σε επιθετικές συμπεριφορές: όσοι εκδηλώνουν μόνο συμπεριφορές εκφοβισμού (θύτες), όσοι πέφτουν θύματα συμπεριφορών εκφοβισμού (θύματα) και τέλος όσοι εκδηλώνουν και τα δύο είδη συμπεριφορών (θύτες και θύματα).
Τα «θύματα», (victims) εμφανίζονται πιο αγχώδη και ανασφαλή από το μέσο επίπεδο των μαθητών. Επιπλέον είναι συνήθως επιφυλακτικά, ευαίσθητα και ήσυχα. Όταν δέχονται επίθεση από άλλους μαθητές συνήθως αντιδρούν με κλάματα (τουλάχιστον στις μικρότερες τάξεις) και με απόσυρση.
Επιπλέον υποφέρουν από χαμηλή αυτοεκτίμηση και έχουν αρνητική εικόνα για τον εαυτό τους και την κατάσταση στην οποία βρίσκονται. Συχνά χαρακτηρίζουν τους εαυτούς τους μη ελκυστικούς, αποτυχημένους και νιώθουν ανόητοι και ντροπιασμένοι. Τα «θύματα» είναι μοναχικά και απομονωμένα στο σχολείο. Κατά κανόνα δεν έχουν ούτε ένα καλό φίλο στην τάξη. Δεν είναι επιθετικοί ή προκλητικοί με τη συμπεριφορά τους συνεπώς δεν μπορεί να εξηγηθεί το ότι θυματοποιούνται εξαιτίας της εριστικής τους συμπεριφοράς προς τους συμμαθητές τους. Επίσης αυτά τα παιδιά έχουν αρνητική στάση απέναντι στη βία και τη χρήση βίαιων μέσων. Αν είναι αγόρια συνήθως είναι σωματικά πιο αδύναμα από τα αγόρια γενικότερα.
Τα παιδιά αυτά που γίνονται για μεγάλο διάστημα και επανειλημμένα στόχος της επιθετικότητας άλλων παιδιών, χωρίς να μπορούν να αντιδράσουν επειδή είχαν αρχικά χαμηλή αυτοεκτίμηση, υφίστανται εκφοβισμό ο οποίος έχει πλήξει με τη σειρά του ακόμα περισσότερο την αυτοεικόνα τους. Τα παιδιά είχαν δηλαδή χαμηλή αυτοεκτίμηση, που όμως επιβαρύνεται από τις επιθετικές πράξεις των άλλων παιδιών χάνοντας έτσι την εμπιστοσύνη στο εαυτό τους και σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν σε σημείο να πάθουν κατάθλιψη και να αποσυρθούν στον εαυτό τους (Μόττη – Στεφανίδη, Τσέργας, 2000).
Ο Olweus,( 1973a and 1978) χαρακτηρίζει το είδος αυτό των «θυμάτων» ως παθητικά ή υποτακτικά. Φαίνεται μάλιστα ότι η στάση και η συμπεριφορά των «παθητικών θυμάτων» δίνει στους γύρω τους το μήνυμα ότι είναι άτομα ανασφαλή και ανάξια που δεν θα αντιδράσουν αν δεχτούν επίθεση ή προσβολή. Παρουσιάζουν άρα αγχώδη και υποτακτική συμπεριφορά σε συνδυασμό με σωματική «αδυναμία».
Μελέτη συνεντεύξεων γονέων παιδιών που υπήρξαν «θύματα» δείχνει ότι αυτά τα παιδιά χαρακτηρίζονται από μια ιδιαίτερη επιφυλακτικότητα και ευαισθησία από μικρή ηλικία. Αγόρια με τα χαρακτηριστικά αυτά σε συνδυασμό με μικρή σωματική ρώμη παρουσίαζαν δυσκολίες να κάνουν αποδεκτό τον εαυτό τους στην ομάδα συνομιλήκων, ενισχύοντας έτσι την πεποίθηση ότι με αυτά τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας συμβάλλουν στη θυματοποίηση του εαυτού τους. Από την άλλη πλευρά η επαναλαμβανόμενη παρενόχληση από τους συνομηλίκους έχει ως αποτέλεσμα να αυξήσει το άγχος τους και γενικότερα την αρνητική εικόνα του εαυτού τους.
Υπάρχει όμως και μια μικρότερη ομάδα «θυμάτων», τα «προκλητικά ή εριστικά θύματα» που χαρακτηρίζονται από ένα συνδυασμό αγχώδους και επιθετικής συμπεριφοράς. Αυτοί οι μαθητές έχουν συχνά πρόβλημα συγκέντρωσης και συμπεριφέρονται με τρόπους ώστε να προκαλούν εντάσεις γύρω τους. Μερικά από τα παιδιά αυτά μπορούν να χαρακτηριστούν ως υπερκινητικά.. Συχνά προκαλούν τις επιθέσεις των συνομιλήκων τους και έχουν την τάση να παρενοχλούν τους άλλους Δεν είναι σπάνιο λοιπόν να προκαλούν με τη συμπεριφορά τους την τάξη και να οδηγούν σε αρνητικές ενέργειες μεγάλο μέρος της ή ακόμα και ολόκληρη την τάξη. Τέτοιου είδους συμπεριφορές εκνευρίζουν τους «θύτες» και προκαλούν έντονη αντιπάθεια στην ομάδα των συνομιλήκων. Όπως υποστηρίζει ο Olweus, (1993) η δυναμική των σχέσεων στην τάξη με «εριστικά θύματα» διαφέρει από εκείνη σε τάξεις με «παθητικά θύματα».Επίσης εκτιμά ότι ένα 14% των θυμάτων έχει τα χαρακτηριστικά του «εριστικού θύματος».
Όταν ο εκφοβισμός συνεχίζεται επί μακρόν όλα τα παιδιά «θύματα» αρχίζουν να αντιδρούν αρνητικά προς το σχολείο ενώ η επίδοσή τους χειροτερεύει καθώς αποσύρονται από τις ομαδικές σχολικές εργασίες και επικεντρώνονται στις ανησυχίες τους .Μερικές λοιπόν φορές η δυσφορία που προκαλεί στα παιδιά η δυσάρεστη αυτή κατάσταση στο σχολείο έχει ως επακόλουθο τη δυσκολία να συγκεντρωθούν και να αποδώσουν στα μαθήματά τους. Αρχίζουν να παραπονιούνται ότι δεν αισθά¬νονται καλά και σε ορισμένες ακραίες περιπτώσεις αναγκάζονται να αλλάξουν ακόμα και σχολείο, προκειμένου “να κάνουν μια καινούρια αρχή” (Μόττη–Στεφανίδη, Τσέργας, 2000).
Οι μελλοντικές συνέπειες για το παιδί-στόχος είναι σοβαρές. Διαχρονική έρευνα από τον Olweus,( 1993) σε δύο ομάδες αγοριών που θυματοποιήθηκαν από τους συμμαθητές τους έδειξε ότι τα προηγούμενα «θύματα» ζούσαν μια φυσιολογική ζωή ως νεαροί ενήλικες στην ηλικία των 23 ετών. Ήταν όμως πιο καταθλιπτικοί και είχαν χαμηλότερη αυτοεκτίμηση σε σχέση με συνομηλίκους που δεν είχαν θυματοποιηθεί. Τα σημάδια της πρόωρης και συνεχούς θυματοποίησης που είχαν δεχτεί είχαν αφήσει τα ίχνη τους. Η επίδραση μιας τόσο αρνητικής εμπειρίας δε σταματάει άρα όταν το άτομο τελειώσει το σχολείο. Σε ορισμένες περιπτώσεις που το παιδί έχει βιώσει ακραίες μορφές, είτε άμεσου είτε έμμεσου εκφοβισμού, οι επιπτώσεις αυτού του βιώματος συνεχίζουν να είναι ισχυρές, ακόμα και μετά την αποφοίτηση του. Έτσι, όπως αναφέρθηκε, έχει βρεθεί, ότι τα παιδιά που υπήρ¬ξαν στόχος επιθετικότητας εκ μέρους άλλων συμμαθητών τους συνεχίζουν και μετά το σχολείο να έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και μπορεί να παρου¬σιάσουν ακόμα και κατάθλιψη.
Από την άλλη πλευρά, εξετάζοντας τους ονομαζόμενους «θύτες», (bullies), βασικό χαρακτηριστικό τους είναι η επιθετική συμπεριφορά τους απέναντι στους συνομιλήκους όπως εξάλλου αναφέρεται στον ορισμό του εκφοβισμού.
Συχνά όμως οι θύτες είναι επιθετικοί απέναντι και στους ενήλικες, τόσο σε γονείς όσο και σε δασκάλους. Γενικότερα οι θύτες έχουν μια πιο θετική στάση απέναντι στη βία από ότι οι υπόλοιποι μαθητές. Επιπλέον συχνά χαρακτηρίζονται από παρορμητικότητα και έντονη ανάγκη να εξουσιάζουν τους άλλους. Έχουν μικρή ενσυναίσθηση απέναντι στα θύματα του εκφοβισμού ενώ συχνά εμφανίζουν θετική στάση για τον εαυτό τους. Αν είναι αγόρια τείνουν να έχουν μεγαλύτερη σωματική δύναμη από τα αγόρια γενικότερα και ειδικότερα από τα θύματα (Olweus, D., 1993).
Oι «θύτες» έχουν ασυνήθιστα χαμηλό – ή είναι οριακά στο μέσο επίπεδο- άγχος και ανασφάλεια και δεν υποφέρουν από χαμηλή αυτοεκτίμηση.
Αρκετές έρευνες έχουν δείξει ότι οι «θύτες» είναι δημοφιλείς σε ένα επίπεδο λίγο πιο πάνω από το μέσο. Περιβάλλονται συχνά από ένα μικρό γκρουπ δυο ή τριών φίλων που τους υποστηρίζουν και τους συμπαθούν.
Ένας μεγάλος αριθμός ερευνών καταδεικνύουν την ύπαρξη και προσπαθούν να προσδιορίσουν την ταυτότητα μιας τρίτης ομάδας παιδιών η οποία παρουσιάζει κoινά χαρακτηριστικά και με τους «θύτες» αλλά και με τα «θύματα» (Austin & Joseph, 1996).Αυτά τα παιδιά φαίνεται να είναι επιθετικά και σίγουρα για τον εαυτό τους, όταν είναι ανάμεσα σε παιδιά που τους αποδέχονται αλλά όταν είναι μακριά από αυτά, εύκολα θυματοποιούνται γιατί χάνουν την αίσθηση ασφάλειας. Παίρνουν το ρόλο του δράστη –συνήθως όταν κάποιος άλλος παρενοχλείται- και του «θύματος» με την ίδια ευκολία (Ανδρέου & Smith, 2002).
Εκείνο που διαφοροποιεί τους «θύτες – θύματα» από τους άλλους «θύτες» αλλά και τα «θύματα» είναι ο χαμηλός βαθμός κοινωνικής αποδοχής από το σχολικό περιβάλλον (Mynard & Joseph, 1997). Ενδέχεται η απόρριψη από το σχολικό περιβάλλον και τη ομάδα των συνομιλήκων, καθώς οδηγεί στην περιορισμένη διαθεσιμότητα φίλων στο χώρο του σχολείου, εκείνους τους συμμαθητές που απομένουν για παρέες και στήριξη, να οδηγήσει στο να αποτελέσουν ένα ισχυρό δίκτυο ενίσχυσης της υπάρχουσας προδιάθεσης για εμπλοκή στις διαδικασίες θυματοποίησης με οποιοδήποτε ρόλο και τρόπο.
Ενδείξεις

Πρωτογενείς ενδείξεις : Ένας μαθητής στο σχολικό χώρο που γίνεται «θύμα» μπορεί να έχει τα εξής χαρακτηριστικά:

• να παρενοχλείται (συχνά) με άσχημο τρόπο, να τον προσφωνούν με βρισιές (μπορεί να του έχουν δώσει και παρατσούκλι), να του κάνουν χειρονομίες, να τον μειώνουν, να τον γελοιοποιούν με εξευτελιστικό τρόπο, να τον χτυπούν (χωρίς να μπορεί να υπερασπίσει ικανοποιητικά τον εαυτό του), να απειλείται και γενικότερα να δυναστεύεται στο σχολείο
• να εμπλέκεται σε καυγάδες και «διαμάχες» στους οποίους δεν μπορεί να αμυνθεί και από τους οποίους προσπαθεί να ξεφύγει (πιθανόν και με κλάματα)
• να έχει κατεστραμμένα τα βιβλία του, τα χρήματά του ή άλλα δικά του πράγματα
• να έχει μώλωπες, γρατζουνιές, εκδορές, ουλές, σκισμένα ρούχα για τα οποία δεν μπορεί να δοθεί λογική εξήγηση

Δευτερογενείς ενδείξεις:
• είναι συχνά μόνος και αποκλεισμένος από τις ομάδες των συνομιλήκων κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων. Δεν φαίνεται να έχει ούτε ένα καλό φίλο στην τάξη
• επιλέγεται τελευταίος ανάμεσα στα ομαδικά παιχνίδια
• προσπαθεί να βρίσκεται κοντά στους δασκάλους ή άλλους ενήλικες στη διάρκεια των διαλειμμάτων
• έχει δυσκολία να εκφραστεί στην τάξη και δίνει την εντύπωση του αγχώδους και ανασφαλούς
• εμφανίζεται δύσθυμος, δυστυχισμένος, με καταθλιπτική διάθεση, γεμάτος δάκρυα
• δείχνει ξαφνική ή σταδιακή επιδείνωση στις σχολικές εργασίες

Από την άλλη, οι «θύτες» εμφανίζουν συχνά τα παρακάτω χαρακτηριστικά (Olweus, 1977 &1978):
• μπορεί να είναι ισχυρότεροι σωματικά από τους συμμαθητές τους και ιδιαίτερα από τα «θύματά» τους. Έχουν την ίδια ηλικία ή είναι και μεγαλύτεροι από τα «θύματά»τους. Έχουν έφεση στις δραστηριότητες που απαιτούν σωματική δράση, στον αθλητισμό και σε ασκήσεις δύναμης( ιδιαίτερα τα αγόρια).
• έχουν ισχυρή ανάγκη να εξουσιάσουν και να υποτάξουν άλλους μαθητές και να εδραιώσουν τη θέση τους με απειλές και σωματική επιβολή. Πιθανόν να καμαρώνουν για την πραγματική ή φανταστική «ανωτερότητά» τους απέναντι στους άλλους μαθητές
• είναι ευερέθιστοι, θυμώνουν εύκολα, είναι παρορμητικοί και έχουν χαμηλά επίπεδα ανεκτικότητας. Έχουν δυσκολία να υπακούσουν στους κανόνες και να ανεχθούν δυσκολίες και καθυστερήσεις και πιθανόν να προσπαθήσουν να «κερδίσουν» με πονηριά κερδίζοντας το χαμένο έδαφος
• είναι γενικά εναντιωτικοί, ανυπάκουοι και επιθετικοί απέναντι στους ενήλικες(συμπεριλαμβάνοντας και τους δασκάλους και τους γονείς), μπορεί ακόμη και να φοβερίσουν τους ενήλικες (γεγονός που έχει σχέση με την ηλικία και τη σωματική ρώμη του νεαρού ατόμου) και είναι γενικά καλοί στο να ξεφεύγουν από «δύσκολες» καταστάσεις
• δείχνουν σκληροί, άκαμπτοι και δεν έχουν ενσυναίσθηση με τα «θύματά» τους
• δεν είναι αγχώδεις ή ανασφαλείς και συνήθως έχουν θετική εικόνα για τον εαυτό τους( μεσαία ή υψηλότερα επίπεδα αυτοεκτίμησης)

• έχουν μεσαία, υψηλά ή και χαμηλά επίπεδα δημοτικότητας αλλά συχνά έχουν την υποστήριξη μιας μικρής τουλάχιστον ομάδας συμμαθητών. Στο Γυμνάσιο οι «θύτες» εμφανίζονται λιγότερο δημοφιλείς από ότι στο Δημοτικό
• σε σχέση με την ακαδημαϊκή επίδοση έχουν μεσαίους, υψηλούς ή και χαμηλούς βαθμούς στο Δημοτικό, ενώ στο Γυμνάσιο (αν και όχι απαραίτητα) παίρνουν χαμηλότερους βαθμούς και αναπτύσσουν αρνητική στάση για το σχολείο
Συμπεράσματα- προτάσεις

Απαραίτητη κρίνεται λοιπόν η κατάρτιση και η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών σε θέματα διαχείρισης κρίσεων, πρόληψης και αντιμετώπισης της αντικοινωνικής συμπεριφοράς μια που η παρέμβασή τους είναι καθοριστική για την ενίσχυση ή την αποτροπή της βίαιης συμπεριφοράς. (Πετρόπουλος & Παπαστυλιανού, 2000).Ο ρόλος των εκπαιδευτικών πρέπει να συνδυάζει την παρατήρηση με την ετοιμότητα για παρέμβαση στην τάξη, στο προαύλιο και γενικότερα στους χώρους που κινούνται οι μαθητές. Πρέπει να είναι σε διαρκή ετοιμότητα να παρέμβουν με τρόπο άμεσο στα περιστατικά του εκφοβισμού. Ο χειρισμός πρέπει να γίνεται με τρόπο που να μην ταπεινώνει ή να φοβίζει τους μαθητές. Η παρέμβαση να γίνεται με τρόπο ευθύ, εστιάζοντας στην τεχνική «λύσης προβλήματος», η οποία εμπλέκει τον μαθητή στο να πάρει ενεργό ρόλο στην εύρεση λύσης στη διαμάχη. Στην τάξη να μάθουν οι μαθητές να εργάζονται ομαδοσυνεργατικά αναπτύσσοντας κλίμα εμπιστοσύνης και αλληλοβοήθειας, να μπορούν να παρατηρούν προσεκτικά, να εκφράζουν τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους και να «ακούν» με ευαισθησία. Ακόμη, να εκφράζουν τα συναισθήματά τους με τρόπους που δεν είναι επιθετικοί ή καταστροφικοί και να σέβονται και να εκτιμούν τη διαφορετικότητα. Στην αυλή, την ώρα που οι δάσκαλοι επιτηρούν τους μαθητές πρέπει να συζητούν μαζί τους. Αναζητούν τυχόν περιστατικά όπου οι μαθητές δείχνουν δυστυχισμένοι και παρεμβαίνουν ήρεμα και αποφασιστικά (Sharp & Smith, 1995).).

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>